Την ολοκλήρωση του πρώτου κύκλου ταυτοποίησης, ιχνηλάτησης και δειγματοληψίας στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις της Λέσβου επιβεβαίωσε από το βήμα της Βουλής ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Θανάσης Καββαδάς.

Η ανακοίνωση δεν αποτελεί αιφνιδιαστική εξέλιξη, καθώς η ολοκλήρωση της διαδικασίας είχε ήδη γίνει γνωστή και είχε καταγραφεί στο ρεπορτάζ του «Ν». Αποτελεί, ωστόσο, την πρώτη επίσημη κυβερνητική επιβεβαίωση ότι ο αρχικός κύκλος των ελέγχων έκλεισε και ότι οι κτηνιατρικές υπηρεσίες ετοιμάζονται να περάσουν στη δεύτερη φάση.

Αυτό είναι αναμφίβολα ένα αναγκαίο βήμα. Δεν σημαίνει, όμως, ότι ολοκληρώθηκε η διαχείριση της επιζωοτίας ούτε ότι άνοιξε ο δρόμος για την άμεση ανασύσταση των κοπαδιών.

Δεύτερος κύκλος σε 300 εκτροφές

Σύμφωνα με τον Υφυπουργό, η δεύτερη φάση θα περιλαμβάνει νέους ελέγχους σε περίπου 300 εκτροφές που βρίσκονται μέσα στη ζώνη προστασίας των τριών χιλιομέτρων.

Κατά τις επισκέψεις θα εξετάζονται η κλινική εικόνα των ζώων, ο αριθμός και τα στοιχεία ταυτοποίησής τους, πιθανές επιδημιολογικές συνδέσεις με θετικές εκμεταλλεύσεις και η εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας.

Πρόκειται για ουσιαστικό νέο στοιχείο, το οποίο δείχνει ότι η επιδημιολογική έρευνα όχι μόνο δεν τελείωσε, αλλά περνά τώρα σε έναν δεύτερο και ιδιαίτερα κρίσιμο κύκλο.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία του μητρώου. Όταν εμφανίστηκε ο αφθώδης πυρετός, στο πληροφοριακό σύστημα του Υπουργείου υπήρχαν 3.381 εγγεγραμμένες εκτροφές. Από αυτές, οι 2.622 καταγράφονταν ως ενεργές και οι 759 ως ανενεργές.

Ωστόσο, 64 από τις ενεργές εκτροφές δεν κατέστη δυνατό να ελεγχθούν λόγω άρνησης, επίκλησης ανωτέρας βίας ή αδυναμίας εντοπισμού του ιδιοκτήτη. Παράλληλα, από τις 759 ανενεργές εκτροφές έχουν διαγραφεί οι 355, ενώ άλλες 404 παραμένουν σε εκκρεμότητα προς διαγραφή.

 Αυτό που ολοκληρώθηκε στην ουσία είναι ο πρώτος επιχειρησιακός κύκλος στις εκτροφές που μπορούσαν να εντοπιστούν και να ελεγχθούν. Παραμένουν 64 ενεργές μονάδες εκτός ελέγχου και περισσότερες από 400 εκκρεμότητες στο μητρώο.

Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν και ένα ακόμη ζήτημα. Περισσότερες από μία στις πέντε εγγεγραμμένες εκτροφές εμφανίζονταν ως ανενεργές, γεγονός που προκαλεί εύλογα ερωτήματα για την κατάσταση στην οποία βρισκόταν το επίσημο μητρώο όταν ξέσπασε η επιζωοτία.

Η πληρωμή είχε ανακοινωθεί από τον Σεπτέμβριο

Ο Θανάσης Καββαδάς ανακοίνωσε επίσης την πληρωμή 7.726.101 ευρώ για 46.124 ζώα που θανατώθηκαν λόγω του αφθώδους πυρετού.

Το ποσό και ο αριθμός των ζώων δεν είναι καινούργια στοιχεία. Είχαν ήδη ανακοινωθεί από τις 21 Σεπτεμβρίου και αφορούν 143 φακέλους κτηνοτρόφων.

Η νέα πληροφορία είναι ότι η πληρωμή εγκρίθηκε και, σύμφωνα με τον Υφυπουργό, θα ολοκληρωθεί έως τη Δευτέρα.

Χρειάζεται, πάντως, προσοχή στη διατύπωση του υπουργικού δελτίου. Ενώ γίνεται λόγος για «σημερινή νέα πληρωμή», στη συνέχεια διευκρινίζεται ότι το ποσό θα καταβληθεί έως τη Δευτέρα. Επομένως, μέχρι να επιβεβαιωθεί η πίστωση των χρημάτων στους λογαριασμούς των δικαιούχων, πρόκειται για εγκεκριμένη και δρομολογημένη πληρωμή και όχι για χρήματα που έχουν ήδη καταβληθεί.

Ο Υφυπουργός ανέφερε ότι η συνολική οικονομική στήριξη της Λέσβου θα φτάσει τα 15,19 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό, όμως, δεν αποτελεί ένα νέο πακέτο χρηματοδότησης. Είναι το άθροισμα προηγούμενων καταβολών και της πληρωμής που αναμένεται να πραγματοποιηθεί έως τη Δευτέρα.

Μέχρι σήμερα έχουν καταβληθεί 3.566.450 ευρώ για θανατωθέντα ζώα, 1.341.767 ευρώ για απώλεια εισοδήματος και 2.555.799 ευρώ για τη στήριξη τυροκομικών επιχειρήσεων. Το συνολικό καταβληθέν ποσό ανέρχεται σε 7.464.016 ευρώ. Με την προσθήκη των 7.726.101 ευρώ, η συνολική στήριξη θα διαμορφωθεί στα 15,19 εκατ. ευρώ.

Υποσχέσεις με ανοιχτές ακόμη τις κρίσιμες λεπτομέρειες

Στα θετικά της τοποθέτησης καταγράφεται η δέσμευση ότι η αποζημίωση για την απώλεια εισοδήματος του δεύτερου εξαμήνου του 2026 θα καταβληθεί έως το τέλος του έτους.

Παραμένουν, όμως, άγνωστα το συνολικό διαθέσιμο ποσό, ο τρόπος υπολογισμού, οι δικαιούχοι και το ακριβές χρονικό διάστημα που θα καλυφθεί.

Για το γάλα, ο Υφυπουργός επανέλαβε ότι θα δοθεί ειδική αποζημίωση για τις ποσότητες που δεν κατέστη δυνατό να διατεθούν από τις 15 Μαρτίου έως τις 5 Μαΐου. Ο υπολογισμός θα γίνει με βάση τα νόμιμα παραστατικά του προηγούμενου έτους.

Η πρόβλεψη αυτή δίνει μια πρώτη βάση υπολογισμού, αφήνει όμως αναπάντητο το ερώτημα γιατί η περίοδος αποζημίωσης σταματά στις 5 Μαΐου, ενώ οι επιπτώσεις των περιοριστικών μέτρων συνεχίστηκαν και τους επόμενους μήνες.

Αντίστοιχα, η πίστωση των 53.773.000 ευρώ για τις ζωοτροφές αφορά ολόκληρη τη χώρα και όχι αποκλειστικά τη Λέσβο. Δεν έγινε γνωστό ποιο ποσό θα κατευθυνθεί στους κτηνοτρόφους του νησιού, ενώ οι δύο απαιτούμενες Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις δεν έχουν ακόμη εκδοθεί.

Στο συνολικό πλαίσιο στήριξης προστίθενται και τα 3 εκατ. ευρώ προς την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, χωρίς στο δελτίο να εξειδικεύεται ο τρόπος με τον οποίο θα αξιοποιηθούν ή το πότε θα είναι διαθέσιμα.

Ανασύσταση χωρίς ημερομηνία και προϋπολογισμό

Ο Θανάσης Καββαδάς αναφέρθηκε και στην ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν μπορεί να περιοριστεί στην απλή αντικατάσταση των ζώων που χάθηκαν.

Η επισήμανση είναι ορθή από υγειονομική άποψη. Δεν συνοδεύεται, ωστόσο, από συγκεκριμένο σχέδιο για τη Λέσβο. Δεν ανακοινώθηκαν ημερομηνία έναρξης, προϋπολογισμός, αριθμός ζώων, δικαιούχοι ή τρόπος επανεκκίνησης των πληγέντων εκτροφών.

Αντί συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος, το Υπουργείο παραπέμπει σε ένα συνολικό Σχέδιο Ανάταξης της Ελληνικής Κτηνοτροφίας και στις προϋποθέσεις που θέτει η ευρωπαϊκή και η εθνική νομοθεσία.

Έπειτα από τόσους μήνες κρίσης, οι κτηνοτρόφοι γνωρίζουν ήδη ότι η ανασύσταση απαιτεί υγειονομικές εγγυήσεις. Αυτό που δεν γνωρίζουν ακόμη είναι πότε θα ξεκινήσει, με ποια χρηματοδότηση και υπό ποιους συγκεκριμένους όρους.

Επικοινωνία με τις Βρυξέλλες αλλά χωρίς επίσημο αίτημα

Παρόμοια είναι η εικόνα και για το άρθρο 220 του ευρωπαϊκού Κανονισμού 1308/2013, το οποίο επιτρέπει τη λήψη μέτρων σε περιπτώσεις σοβαρής διατάραξης της αγοράς λόγω ζωονόσων.

Ο Υφυπουργός ανέφερε ότι το ΥΠΑΑΤ βρίσκεται σε επικοινωνία με τις Βρυξέλλες και ότι πλέον διαθέτει περισσότερα στοιχεία για να τεκμηριώσει την οικονομική ζημιά.

Από την τοποθέτησή του, όμως, δεν προκύπτει ότι έχει ήδη υποβληθεί επίσημο αίτημα. Δεν υπάρχει εγκεκριμένος φάκελος, συγκεκριμένο ποσό ή χρονοδιάγραμμα ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.

Η επικοινωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι απαραίτητη. Δεν ισοδυναμεί, όμως, με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.

Ένα βήμα μπροστά αλλά όχι το τέλος της κρίσης

Η ολοκλήρωση του πρώτου κύκλου ιχνηλάτησης αποτελεί αναγκαία εξέλιξη και η επίσημη επιβεβαίωσή της από τον Υφυπουργό έχει τη σημασία της. Δεν προσφέρεται, όμως, για πανηγυρισμούς.

Χρειάστηκαν περισσότεροι από έξι μήνες για να κλείσει η πρώτη φάση, 64 ενεργές εκτροφές παραμένουν εκτός ελέγχου, ακολουθεί δεύτερος κύκλος σε 300 μονάδες και η ανασύσταση των κοπαδιών δεν έχει ακόμη συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Την ίδια ώρα, μέρος των οικονομικών ενισχύσεων παραμένει σε επίπεδο εγκρίσεων, εξαγγελιών ή ΚΥΑ που αναμένονται, ενώ για την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση δεν έχει ανακοινωθεί η υποβολή επίσημου αιτήματος.

Για τους κτηνοτρόφους της Λέσβου, η ολοκλήρωση της πρώτης ιχνηλάτησης είναι ένα βήμα. Εκείνο που χρειάζονται πλέον δεν είναι η επανάληψη όσων έχουν ήδη γίνει γνωστά, αλλά σαφείς ημερομηνίες, πραγματικές πληρωμές και συγκεκριμένο σχέδιο για την επόμενη ημέρα.