Τον κώδωνα του κινδύνου για την πορεία του τουρισμού στη Λέσβο κρούει ο πρόεδρος των Τουριστικών Πρακτόρων Παναγιώτης Χατζηκυριάκος, ο οποίος, μιλώντας στο «Ν», περιγράφει μια εικόνα στην οποία απουσιάζει πλέον ο οργανωμένος διάλογος και το κοινό σχέδιο μεταξύ Αυτοδιοίκησης, φορέων και επαγγελματιών του τουρισμού.

Όπως σημειώνει, οι συζητήσεις που παλαιότερα γίνονταν σε πιο οργανωμένη βάση έχουν ουσιαστικά ατονήσει. «Τώρα δεν συζητάμε καθόλου», αναφέρει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η προσπάθεια για έναν κοινό φορέα ή για έναν σταθερό μηχανισμό συνεργασίας μεταξύ Αυτοδιοίκησης, αγοράς και τουριστικών επιχειρήσεων δεν προχώρησε ποτέ ουσιαστικά.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η παρατήρησή του ότι η έλλειψη κοινού σχεδιασμού δεν αφορά μόνο τις σχέσεις μεταξύ των θεσμικών φορέων, αλλά αποτυπώνεται ακόμη και στο εσωτερικό της τουριστικής αγοράς. Όπως εξηγεί, ο επαγγελματίας που δραστηριοποιείται με την Τουρκία δίνει έμφαση στην τουρκική αγορά, ενώ εκείνος που δουλεύει με τις ευρωπαϊκές αγορές επιμένει σε αυτές. Κατά τον ίδιο, όμως, εάν η Λέσβος θέλει πραγματικά να χαράξει τουριστική στρατηγική, όλες οι αγορές πρέπει να μπουν στο ίδιο τραπέζι και να υπάρξει ενιαίος σχεδιασμός.

Η Λέσβος δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε μία αγορά

Ο Παναγιώτης Χατζηκυριάκος αναγνωρίζει ότι η τουρκική αγορά έχει αποκτήσει σημαντική δυναμική. Οι αφίξεις Τούρκων επισκεπτών έχουν ήδη φτάσει περίπου τις 120.000, ενώ η συνολική κίνηση από τα τουρκικά παράλια, μαζί με Έλληνες και Ευρωπαίους που χρησιμοποίησαν τις συγκεκριμένες συνδέσεις, υπολογίζεται περίπου στις 146.000 αφίξεις. Η αύξηση αποδίδεται και στις νέες γραμμές από το Αλίαγα και άλλες περιοχές των τουρκικών παραλίων. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η υπερβολική εξάρτηση από μία αγορά εγκυμονεί κινδύνους.

Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκές αγορές εμφανίζουν κάμψη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Χατζηκυριάκος, οι αφίξεις μέσω τσάρτερ αναμένεται να κλείσουν με μείωση περίπου 6% έως 8%, από περίπου 83.000 την προηγούμενη χρονιά σε περίπου 77.000 φέτος. Οι βασικές αγορές παραμένουν η Βρετανία, η Ολλανδία, η Πολωνία, η Ρουμανία, οι σκανδιναβικές χώρες και η Αυστρία.

Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι αυτές οι αγορές δεν πρέπει να θεωρούνται δεδομένες, καθώς έχουν στηρίξει τον τουρισμό της Λέσβου επί σειρά ετών και σε δύσκολες περιόδους. «Στην ευρωπαϊκή αγορά δεν έχουμε ρίξει το βάρος που έπρεπε», σημειώνει, επισημαίνοντας ότι απαιτείται διαφορετική και πιο συστηματική προσέγγιση.

Κινδυνεύει η σύνδεση Αθήνα–Σίγρι

Δυσοίωνα φαίνεται πως είναι τα πράγματα όσον αφορά τη σύνδεση με το Σίγρι, η οποία δεν φαίνεται να απέδωσε φέτος τα αναμενόμενα.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο των Τουριστικών Πρακτόρων, σημαντικό μέρος των επιβατών επέλεξε τη συγκεκριμένη γραμμή όταν δεν μπορούσε πλέον να βρει εισιτήρια ή καμπίνες στα πλοία προς Μυτιλήνη. Με άλλα λόγια, το Σίγρι χρησιμοποιήθηκε σε πολλές περιπτώσεις περισσότερο ως εναλλακτική λύση ανάγκης παρά ως πρώτη επιλογή.

Ο ίδιος αναφέρει ότι υπάρχει προβληματισμός για τη συνέχιση της σύνδεσης και ότι η εταιρεία δεν εμφανίζεται ικανοποιημένη από την κίνηση. Πριν, ωστόσο, οδηγηθεί η γραμμή σε κατάργηση, θεωρεί αναγκαίο να διερευνηθούν οι λόγοι που δεν κατάφερε να εδραιωθεί.

Μεταξύ των παραμέτρων που πρέπει να εξεταστούν είναι η ώρα άφιξης στο Σίγρι, η οδική πρόσβαση, η απόσταση αλλά και η μετακίνηση των επιβατών που δεν διαθέτουν όχημα.

Τα καύσιμα βάζουν στο τραπέζι περικοπές δρομολογίων

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η συνεχιζόμενη αύξηση του κόστους των καυσίμων, καθώς, σύμφωνα με τον Παναγιώτη Χατζηκυριάκο, οι εταιρείες ήδη εξετάζουν όλα τα ενδεχόμενα για το πώς θα περιορίσουν τις πιέσεις που δέχονται. Όπως ανέφερε, στο τραπέζι των συζητήσεων έχει μπει ακόμη και το ενδεχόμενο μείωσης δρομολογίων, χωρίς ωστόσο μέχρι στιγμής να υπάρχει κάποια επίσημη ενημέρωση ή οριστική απόφαση.

Ο ίδιος σημείωσε ότι οι επιχειρήσεις μεταφορών θα κινηθούν με βάση τα οικονομικά τους δεδομένα και τα συμφέροντά τους, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο οι αυξήσεις στα καύσιμα να επηρεάσουν τόσο τη συχνότητα των συνδέσεων όσο και, ενδεχομένως, το κόστος των εισιτηρίων.

Έλλειψη ξενοδοχειακών κλινών και υποδομών

Πέρα από τις αγορές και τις συνδέσεις, ο κ. Χατζηκυριάκος θέτει και το ζήτημα των τουριστικών υποδομών.

Όπως αναφέρει, τα τελευταία χρόνια η δυναμικότητα της Λέσβου σε ξενοδοχειακές κλίνες έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό σταθερή, με αποτέλεσμα σε περιόδους αυξημένης ζήτησης να υπάρχουν δυσκολίες στην εξυπηρέτηση νέων συνεργασιών και οργανωμένων γκρουπ.

Η αύξηση της τουρκικής αγοράς, αλλά και ενδεχόμενη μεγαλύτερη άνοδος των ευρωπαϊκών αφίξεων, βρίσκουν το νησί με περιορισμένες δυνατότητες φιλοξενίας. Όπως χαρακτηριστικά εξηγεί, υπήρξαν περιπτώσεις κατά τις οποίες εταιρείες δεν μπορούσαν να εξυπηρετηθούν λόγω έλλειψης διαθέσιμων κλινών.

Για τα Airbnb σημειώνει ότι μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, όμως δεν μπορούν, κατά την άποψή του, να αντικαταστήσουν την οργανωμένη ξενοδοχειακή υποδομή, κυρίως όταν πρόκειται για επισκέπτες που αναζητούν ολοκληρωμένες τουριστικές υπηρεσίες.

Σε λεπτό σκοινί ο συνεδριακός τουρισμός στη Λέσβο

Ένα ακόμη πεδίο στο οποίο, σύμφωνα με τον πρόεδρο των Τουριστικών Πρακτόρων, η Λέσβος χάνει ευκαιρίες είναι ο συνεδριακός τουρισμός.

Όπως σημείωσε, υπήρξαν φέτος περιπτώσεις στις οποίες δεν κατέστη δυνατό να φιλοξενηθούν μεγαλύτερα συνέδρια λόγω έλλειψης κατάλληλων συνεδριακών αιθουσών και επαρκούς αριθμού κλινών.

Πρόκειται για μία αγορά με ιδιαίτερη αξία, καθώς μπορεί να ενισχύσει την επισκεψιμότητα εκτός της υψηλής περιόδου, κυρίως τον Απρίλιο, τον Μάιο, τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο. Ένα συνέδριο 500, 700 ή ακόμη και 1.000 ατόμων, όπως τονίζει, δεν δημιουργεί έσοδα μόνο στα ξενοδοχεία, αλλά και στην εστίαση, στα μουσεία, στα τοπικά προϊόντα και συνολικά στην αγορά.

Το πρόβλημα των ακτοπλοϊκών συνδέσεων

Ο Πρόεδρος των Τουριστικών Πρακτόρων Παναγιώτης Χατζηκυριάκος αναφέρθηκε και στην ακτοπλοϊκή σύνδεση της Λέσβου με την ηπειρωτική Ελλάδα.

Το μεγάλο σε διάρκεια ταξίδι, που μπορεί να φτάνει τις 12 ή και 13 ώρες, οδηγεί τους περισσότερους ταξιδιώτες στην αναζήτηση καμπίνας. Το φετινό καλοκαίρι οι καμπίνες εξαντλήθηκαν πολύ γρήγορα, ενώ στη συνέχεια παρουσιάστηκαν προβλήματα και στις θέσεις των γκαράζ.

Ιδιαίτερα έντονο ήταν το πρόβλημα στις αρχές Σεπτεμβρίου, όταν τα θερινά δρομολόγια περιορίστηκαν νωρίς και το πρόγραμμα πέρασε γρήγορα σε χειμερινή μορφή. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μην μπορούν να εξυπηρετηθούν ακόμη και οργανωμένα γκρουπ, τα οποία τελικά ακύρωσαν το ταξίδι τους στη Λέσβο επειδή δεν υπήρχαν εισιτήρια ή καμπίνες.

Ο ίδιος επισημαίνει ότι χρειάζεται ουσιαστική συζήτηση με τις ακτοπλοϊκές εταιρείες, καθώς η ποιότητα και η συχνότητα της σύνδεσης του νησιού αποτελούν βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη του τουρισμού.

Θετικό αποτύπωμα από τη γραμμή Ηράκλειο–Μυτιλήνη

Στον αντίποδα, θετική χαρακτηρίζεται η αεροπορική σύνδεση της Μυτιλήνης με το Ηράκλειο.

Σύμφωνα με τον κ. Χατζηκυριάκο, η γραμμή κινήθηκε ικανοποιητικά και ξεπέρασε τους 4.400 επιβάτες. Η σύνδεση αξιοποιήθηκε τόσο από κατοίκους της Λέσβου και της Κρήτης όσο και από επισκέπτες που βρίσκονταν ήδη για διακοπές στην Κρήτη και επέλεξαν να περάσουν μερικές ημέρες στη Λέσβο.

Η Aegean, όπως ανέφερε, εξετάζει τον σχεδιασμό για το 2027, χωρίς ακόμη να έχει οριστικοποιήσει το πρόγραμμα. Από την πλευρά των τουριστικών πρακτόρων υπάρχει η προσδοκία ότι η σύνδεση θα συνεχιστεί και την επόμενη χρονιά.

Βόλος, Θεσσαλονίκη και Βόρεια Ελλάδα

Για την πιθανή σύνδεση με τον Βόλο, ο πρόεδρος των Τουριστικών Πρακτόρων ξεκαθάρισε ότι ο φορέας που εκπροσωπεί δεν έχει εμπλακεί άμεσα στις σχετικές συζητήσεις και, ως εκ τούτου, δεν διαθέτει πλήρη ενημέρωση.

Ωστόσο, θεωρεί ότι συνολικά η Βόρεια Ελλάδα αποτελεί μια αγορά που μπορεί να δώσει σημαντική κίνηση στη Λέσβο, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες, και ότι χρειάζονται περισσότερες και σταθερότερες συνδέσεις.

Ήρθαν επισκέπτες αλλά ξόδεψαν λιγότερα

Σε ό,τι αφορά τη συνολική αποτίμηση του καλοκαιριού, ο Παναγιώτης Χατζηκυριάκος σημειώνει ότι οι αριθμοί των επισκεπτών κινήθηκαν περίπου στα επίπεδα που περίμεναν οι επαγγελματίες.Η μεγάλη διαφορά, όμως, εντοπίζεται στην κατανάλωση.

Όπως διαπιστώνει, Έλληνες, Ευρωπαίοι και Τούρκοι επισκέπτες εμφανίστηκαν πιο συγκρατημένοι στις δαπάνες τους. Το αυξημένο κόστος ταξιδιού και διαμονής, η ενεργειακή κρίση και η γενικότερη οικονομική πίεση επηρέασαν το διαθέσιμο εισόδημα των ταξιδιωτών, με αποτέλεσμα η παρουσία περισσότερων ή περίπου ίδιων αριθμητικά επισκεπτών να μη μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχη αύξηση των εσόδων της τοπικής αγοράς.

«Πρέπει να αλλάξουμε το τουριστικό μας μοντέλο»

Το βασικό συμπέρασμα της συνέντευξης του Παναγιώτη Χατζηκυριάκου είναι ότι η Λέσβος χρειάζεται πλέον να επανεξετάσει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τον τουρισμό.

Όπως τονίζει, για δεκαετίες το νησί στηρίζεται περίπου στο ίδιο μοντέλο, με τις παραλίες, τα μοναστήρια, την τοπική κουζίνα και τις ήπιες οικογενειακές διακοπές να αποτελούν τον βασικό πυρήνα του τουριστικού προϊόντος.

Όλα αυτά εξακολουθούν να είναι σημαντικά, αλλά κατά τον ίδιο δεν αρκούν πλέον από μόνα τους για να κάνουν τη Λέσβο περισσότερο ανταγωνιστική.

«Πρέπει να αλλάξουμε πλέον το τουριστικό μας μοντέλο. Πρέπει να αλλάξουμε κατεύθυνση», σημειώνει, ζητώντας καλύτερο σχεδιασμό, νέες μορφές τουρισμού, περισσότερες υποδομές και κυρίως πραγματική συνεργασία όλων των εμπλεκομένων.