Μια διαφορετική περιήγηση στον δημιουργικό, πνευματικό και αισθητικό κόσμο του Μάνου Χατζιδάκι θα φιλοξενηθεί την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου, στις 8.30 το βράδυ, στον αύλειο χώρο του Μουσείου-Βιβλιοθήκης Στρατή Ελευθεριάδη–Tériade. Η εκδήλωση με τίτλο «Μάνος Χατζιδάκις – Λόγος και μουσική» συνδυάζει ζωντανές ερμηνείες, κείμενα και πολύτιμο αρχειακό υλικό, φωτίζοντας πλευρές μιας προσωπικότητας που δεν περιορίστηκε ποτέ μόνο στη σύνθεση.

Μιλώντας στο «Ν», ο διευθυντής του Μουσείου Tériade, Κώστας Μανιατόπουλος, και ο συγγραφέας και δημιουργός ραδιοφωνικών ντοκιμαντέρ τέχνης και πολιτισμού Γιώργος Αρχιμανδρίτης παρουσίασαν τη φιλοσοφία και τις επιμέρους πτυχές του αφιερώματος, το οποίο πραγματοποιείται με αφορμή τη συμπλήρωση εκατόν ενός χρόνων από τη γέννηση του Μάνου Χατζιδάκι.

Όπως επισήμανε ο Κώστας Μανιατόπουλος, αν και το Tériade είναι πρωτίστως μουσείο εικαστικών τεχνών, η έννοια της τέχνης δεν μπορεί να περιοριστεί αποκλειστικά στη ζωγραφική. Στόχος της διοίκησης είναι να διευρύνει σταδιακά την παρουσία του Μουσείου, φιλοξενώντας αλλά και διοργανώνοντας δράσεις που φέρνουν σε επικοινωνία διαφορετικές μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης.

Η συγκεκριμένη διοργάνωση προέκυψε έπειτα από πρόταση μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου του Μουσείου, όταν έγινε γνωστό το αφιέρωμα που είχαν παρουσιάσει ο Γιώργος Αρχιμανδρίτης και η Κατερίνα Φωτεινάκη τον Ιούνιο του 2025 στο ιστορικό αμφιθέατρο Ρισελιέ της Σορβόννης. Η παρουσίαση εκείνη, που πραγματοποιήθηκε για τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Χατζιδάκι, είχε προσελκύσει τόσο το ελληνικό όσο και το γαλλικό κοινό.

Η εκδήλωση έρχεται τώρα για πρώτη φορά στην Ελλάδα και τη Μυτιλήνη, εμπλουτισμένη και προσαρμοσμένη σε ένα κοινό που γνωρίζει τη μουσική του Χατζιδάκι, αλλά καλείται να ανακαλύψει λιγότερο γνωστές πλευρές της σκέψης και της προσωπικότητάς του.

Μια συνομιλία λόγου και μουσικής

Η ερμηνεύτρια, μουσικός και τραγουδοποιός Κατερίνα Φωτεινάκη θα παρουσιάσει με τη φωνή και την κιθάρα της τραγούδια από τους εμβληματικούς κύκλους «Ματωμένος γάμος» και «Μπαλάντες της οδού Αθηνάς». Ανάμεσα στις μουσικές ενότητες, ο Γιώργος Αρχιμανδρίτης θα διαβάσει επιλεγμένα κείμενα του Μάνου Χατζιδάκι από τη συλλογή «Ο καθρέφτης και το μαχαίρι», καθώς και από τα περίφημα «Σχόλια του Τρίτου», τα οποία έγραψε την περίοδο κατά την οποία διηύθυνε το Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας.

«Δεν πρόκειται απλώς για μια μουσική εκδήλωση», τόνισε ο Γιώργος Αρχιμανδρίτης. Ο λόγος, η μουσική και τα αρχειακά τεκμήρια έχουν πλεχθεί σε μια ενιαία αφήγηση, ώστε το κοινό να πλησιάσει όχι μόνο τα τραγούδια αλλά και την ακρίβεια, την καυστικότητα, το χιούμορ και την προκλητική πλευρά της σκέψης του δημιουργού.

Το πρόγραμμα θα πλαισιωθεί από ηχητικά αποσπάσματα του ραδιοφωνικού ντοκιμαντέρ «Μια ζωή, ένα έργο – Μάνος Χατζιδάκις», που δημιούργησε ο Γιώργος Αρχιμανδρίτης για τη Γαλλική Δημόσια Ραδιοφωνία France Culture, καθώς και από σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό. Ο ίδιος απέφυγε να αποκαλύψει όλες τις λεπτομέρειες, αφήνοντας ανοιχτή και μια έκπληξη για το κοινό.

Η προετοιμασία εκείνου του ντοκιμαντέρ απαίτησε εκτεταμένη έρευνα γύρω από τη ζωή και το έργο του συνθέτη, αλλά και μαρτυρίες σημαντικών ευρωπαϊκών προσωπικοτήτων που είχαν συνεργαστεί ή συνδεθεί φιλικά μαζί του. Είναι χαρακτηριστικό ότι, όπως ανέφερε ο Γιώργος Αρχιμανδρίτης, για τη δημιουργία ενός ραδιοφωνικού ντοκιμαντέρ διάρκειας περίπου μίας ώρας απαιτήθηκαν σχεδόν ογδόντα ώρες μοντάζ, πέρα από την έρευνα, τις συνεντεύξεις και τις ηχογραφήσεις.

Μια προσωπικότητα που παραμένει επίκαιρη

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην πρωτοποριακή ματιά του Μάνου Χατζιδάκι, ο οποίος ήδη από το 1949 είχε τολμήσει να μιλήσει δημόσια για την καλλιτεχνική αξία του ρεμπέτικου, σε μια εποχή κατά την οποία αυτό βρισκόταν στο περιθώριο της επίσημης πολιτιστικής ζωής. Αντίστοιχα, μέσα από την Ορχήστρα των Χρωμάτων επιχείρησε να φέρει το ευρύ κοινό σε επαφή με τη σύγχρονη κλασική και συμφωνική δημιουργία.

«Όσο περισσότερο τον ακούς και τον διαβάζεις, τόσο βαθύτερα μπαίνεις στη σκέψη του», σημείωσε ο Γιώργος Αρχιμανδρίτης, υπογραμμίζοντας ότι πολλές από τις απόψεις του Χατζιδάκι παραμένουν εντυπωσιακά επίκαιρες.

Από την πλευρά του, ο Κώστας Μανιατόπουλος επισήμανε ότι η ανταπόκριση του κοινού στις εκδηλώσεις του Μουσείου αποδεικνύει πως υπάρχει ενδιαφέρον για δράσεις που δεν προσφέρουν μόνο ψυχαγωγία, αλλά αφήνουν ένα ουσιαστικό πολιτιστικό αποτύπωμα. Παρά τις δυσκολίες και την περιορισμένη στελέχωση, όπως ανέφερε, το Μουσείο συνεχίζει να επιδιώκει συνεργασίες και να διευρύνει τη δραστηριότητά του.

Η εκδήλωση θα αρχίσει στις 8.30 το βράδυ και η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη.