Μια ξεχωριστή εκδήλωση αφιερωμένη στον Αντώνη Πρωτοπάτση, μία από τις σημαντικές αλλά λιγότερο γνωστές προσωπικότητες της Λέσβου και πρωτεργάτη της λεγόμενης «Λεσβιακής Άνοιξης», θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 1 Ιουλίου, στις 8 το βράδυ, στο Μουσείο-Βιβλιοθήκη Στρατή Ελευθεριάδη – Tériade, στη Βαρειά.

Τη διοργάνωση συνυπογράφουν το Μουσείο Tériade, οι Φίλοι Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας και το Τμήμα Λέσβου των Γενικών Αρχείων του Κράτους, ενώ παράλληλα θα λειτουργεί έκθεση αφιερωμένη στον Πρωτοπάτση έως τις 31 Αυγούστου.

Για τη σημασία της εκδήλωσης μίλησαν στο ραδιόφωνο του «Ν» 99 FM ο Κώστας Καρατζάς από τους Φίλους Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας, η προϊσταμένη του Τμήματος Λέσβου των Γενικών Αρχείων του Κράτους Άννα Λιγνού και ο διευθυντής του Μουσείου Tériade, ιστορικός τέχνης Κώστας Μανιατόπουλος.

Ο Κώστας Καρατζάς εξήγησε ότι στόχος της πρωτοβουλίας είναι η ανάδειξη μορφών που διαμόρφωσαν την πολιτιστική ταυτότητα της Λέσβου, επισημαίνοντας πως η ιστορική μνήμη δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αλλά βοηθά την κοινωνία να κατανοήσει καλύτερα το παρόν της. Όπως ανέφερε, ο Αντώνης Πρωτοπάτσης υπήρξε από τις προσωπικότητες που ενέπνευσαν τη γενιά της Λεσβιακής Άνοιξης να στραφεί στη μελέτη του λαϊκού πολιτισμού και της τοπικής παράδοσης, επηρεασμένη από τα ευρωπαϊκά ρεύματα του ρομαντισμού και την αναζήτηση των πολιτισμικών ριζών.

Η Άννα Λιγνού υπενθύμισε ότι τα Γενικά Αρχεία του Κράτους είχαν αφιερώσει στον Πρωτοπάτση μεγάλη έκθεση ήδη από το 2015, παρουσιάζοντας τότε και την έκδοση «Μας σκότωσαν τη Σαπφώ», έργο που βασίστηκε σε ανέκδοτο χειρόγραφο του δημιουργού. Όπως εξήγησε, η μελέτη αυτή, που αναδεικνύει τη σχέση της ποίησης της Σαπφούς με τη λεσβιακή λαϊκή παράδοση και τα γαμήλια τραγούδια, αποτυπώνει το βαθύ ενδιαφέρον του Πρωτοπάτση για τη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας του τόπου. Η ίδια χαρακτήρισε τον δημιουργό ιδιαίτερα επίκαιρο, καθώς αντιτάχθηκε ήδη από την εποχή του στην άκριτη υιοθέτηση ξένων προτύπων και υπερασπίστηκε τη σημασία της τοπικής παράδοσης, του δημοτικισμού και της λαϊκής δημιουργίας.

Από την πλευρά του, ο Κώστας Μανιατόπουλος στάθηκε στη στενή σχέση που είχε ο Αντώνης Πρωτοπάτσης με τον Στρατή Ελευθεριάδη (Tériade) ήδη από τα νεανικά τους χρόνια, καθώς και στον καθοριστικό του ρόλο ως του σημαντικότερου εικαστικού που συνδέθηκε με τη Λεσβιακή Άνοιξη. Όπως ανέφερε, η έκθεση παρουσιάζει έργα από διαφορετικές περιόδους της ζωής του, από πρώιμες ελαιογραφίες και σχέδια μέχρι χαρακτηριστικές καρικατούρες και σκίτσα που δημιούργησε κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας στη Γαλλία. Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνουν τα σχέδια που φιλοτεχνούσε μέσα στις δικαστικές αίθουσες του Παρισιού, όταν η φωτογράφιση των δικών δεν επιτρεπόταν, αποτυπώνοντας με μοναδική δεξιοτεχνία όχι μόνο τα χαρακτηριστικά αλλά και την ψυχοσύνθεση των προσώπων.

Οι ομιλητές υπογράμμισαν ακόμη ότι ο Πρωτοπάτσης δεν υπήρξε μόνο ζωγράφος και σκιτσογράφος, αλλά επίσης λαογράφος, μεταφραστής, μελετητής της Σαπφούς, δημοτικιστής, άνθρωπος του θεάτρου και ενεργό πρόσωπο της Αντίστασης, με το σπίτι του να αποτελεί σημείο αναφοράς για αντιστασιακούς κύκλους κατά την περίοδο της Κατοχής. Στην εκδήλωση θα παρουσιαστούν επίσης πτυχές του συγγραφικού και αντιστασιακού έργου του από ειδικούς μελετητές.

Η βραδιά θα ολοκληρωθεί με μουσικό αφιέρωμα εμπνευσμένο από την αγάπη του Πρωτοπάτση για τη λεσβιακή μουσική παράδοση και τους τοπικούς χορούς, επιχειρώντας να αναδείξει όλες τις διαστάσεις μιας προσωπικότητας που, όπως τόνισαν οι διοργανωτές, δεν αξίζει να είναι γνωστή μόνο ως το όνομα μιας οδού της Μυτιλήνης, αλλά ως μία από τις σημαντικότερες μορφές της πνευματικής ιστορίας του νησιού.