Στον αέρα βρίσκεται η διαδικασία υποβολής αιτημάτων χρηματοδότησης από επιχειρήσεις που έχουν ενταχθεί σε προγράμματα ΕΣΠΑ τα οποία διαχειρίζονται οι Περιφέρειες της χώρας. Αιτία είναι οι σοβαρές καθυστερήσεις που παρατηρούνται στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κρατικών Ενισχύσεων (ΟΠΣΚΕ), το οποίο υπάγεται διοικητικά στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών μέσω της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ.

Παρότι οι διαδικασίες αξιολόγησης έχουν ολοκληρωθεί και οι αποφάσεις ένταξης έχουν εκδοθεί, πολλές επιχειρήσεις δεν μπορούν να προχωρήσουν στην υποβολή των απαιτούμενων δικαιολογητικών για να λάβουν τις χρηματοδοτήσεις που έχουν εγκριθεί. Η αιτία είναι ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η απαραίτητη παραμετροποίηση των προγραμμάτων στο ΟΠΣΚΕ, με αποτέλεσμα οι σχετικές λειτουργίες να παραμένουν κλειστές για τους δικαιούχους.

Καταγγελίες που έφθασαν στο «Ν» από επιχειρήσεις του Βορείου και του Νοτίου Αιγαίου κάνουν λόγο για πολύμηνες καθυστερήσεις και για επενδυτικά σχέδια που βρίσκονται σε καθεστώς αναμονής χωρίς να υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα ενεργοποίησης της διαδικασίας πληρωμών.

Ένα πρόβλημα που δεν είναι καινούργιο

Οι σημερινές καθυστερήσεις δεν αποτελούν μεμονωμένο περιστατικό. Από τα πρώτα κιόλας στάδια λειτουργίας του, το ΟΠΣΚΕ βρέθηκε αντιμέτωπο με σοβαρές δυσλειτουργίες, τεχνικά προβλήματα και καθυστερήσεις που επηρέασαν την υλοποίηση προγραμμάτων κρατικών ενισχύσεων και δράσεων του ΕΣΠΑ.

Σύμβουλοι επιχειρήσεων και στελέχη που παρακολουθούν την πορεία των χρηματοδοτικών προγραμμάτων επισημαίνουν ότι το πρόβλημα της παραμετροποίησης εμφανίζεται διαρκώς τα τελευταία χρόνια. Σε αρκετές περιπτώσεις, ακόμη και όταν είχαν ολοκληρωθεί όλες οι προβλεπόμενες διοικητικές διαδικασίες, είχαν εκδοθεί οι αποφάσεις ένταξης και οι δικαιούχοι ήταν έτοιμοι να προχωρήσουν στην υλοποίηση των επενδύσεών τους, χρειάστηκε να περάσουν ακόμη και 3 ή 4 μήνες μέχρι να ολοκληρωθεί η παραμετροποίηση του προγράμματος και να ανοίξει η δυνατότητα υποβολής αιτημάτων χρηματοδότησης.

Το γεγονός ότι το ίδιο πρόβλημα επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα του σχεδιασμού και της διοικητικής υποστήριξης του συστήματος από το αρμόδιο Υπουργείο.

Υποστελέχωση που δημιουργεί ασφυξία

Πληροφορίες που έχουν περιέλθει σε γνώση του «Ν» αναφέρουν ότι για την παραμετροποίηση των προγραμμάτων στο ΟΠΣΚΕ έχουν διατεθεί μόλις δυο υπάλληλοι. Εάν οι πληροφορίες αυτές επιβεβαιωθούν, πρόκειται για μια επιλογή που δύσκολα μπορεί να δικαιολογηθεί, δεδομένου του όγκου των προγραμμάτων και των εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ που διαχειρίζεται το σύστημα.

Η εικόνα αυτή προκαλεί εύλογη αγανάκτηση στον επιχειρηματικό κόσμο. Επιχειρήσεις που έχουν σχεδιάσει επενδύσεις, έχουν προχωρήσει σε δαπάνες ή περιμένουν να ξεκινήσουν τα έργα τους βλέπουν τα σχέδιά τους να παραμένουν παγωμένα εξαιτίας μιας εσωτερικής διαδικασίας του ίδιου του κράτους.

Το παράδοξο είναι ότι οι καθυστερήσεις δεν σχετίζονται με την αξιολόγηση των επενδυτικών σχεδίων ούτε με τον έλεγχο των δικαιολογητικών των δικαιούχων. Αφορούν αποκλειστικά την αδυναμία του διοικητικού μηχανισμού να ολοκληρώσει εγκαίρως την τεχνική προετοιμασία των προγραμμάτων.

Χρήματα που λιμνάζουν αντί να φτάνουν στην αγορά

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι οι πόροι υπάρχουν και είναι διαθέσιμοι. Ωστόσο παραμένουν εγκλωβισμένοι σε διοικητικές διαδικασίες χωρίς να καταλήγουν στις επιχειρήσεις που έχουν εγκριθεί για χρηματοδότηση.

Σε μια περίοδο κατά την οποία οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένο λειτουργικό κόστος, δυσκολία πρόσβασης σε τραπεζικό δανεισμό και σημαντικές πιέσεις στην καθημερινή τους λειτουργία, η καθυστέρηση αξιοποίησης των πόρων του ΕΣΠΑ στερεί πολύτιμη ρευστότητα από την πραγματική οικονομία.

Παράλληλα, η κατάσταση επηρεάζει άμεσα και την απορροφητικότητα των ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Τα κονδύλια εμφανίζονται δεσμευμένα στα χαρτιά, όμως στην πράξη δεν μετατρέπονται σε επενδύσεις, δεν δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας και δεν παράγουν αναπτυξιακό αποτέλεσμα.

Σοβαρές ευθύνες για το Υπουργείο

Οι καταγγελίες που φθάνουν από όλη τη χώρα αναδεικνύουν ένα ζήτημα που δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως μια απλή τεχνική δυσκολία. Πρόκειται για πρόβλημα διοικητικής επάρκειας που αγγίζει τον πυρήνα της διαχείρισης των ευρωπαϊκών πόρων.

Η κυβέρνηση προβάλλει συστηματικά την απορρόφηση των κονδυλίων του ΕΣΠΑ και την ενίσχυση των επενδύσεων ως βασικούς άξονες της οικονομικής πολιτικής της. Ωστόσο η πραγματικότητα που βιώνουν οι επιχειρήσεις είναι εντελώς διαφορετική. Εγκεκριμένα έργα παραμένουν παγωμένα, διαθέσιμα κονδύλια λιμνάζουν και οι δικαιούχοι περιμένουν μήνες για να ολοκληρωθούν διαδικασίες που θα έπρεπε να θεωρούνται αυτονόητες.

Πώς είναι δυνατόν η κυβέρνηση να διαφημίζει την επιτάχυνση των επενδύσεων και τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, όταν το ίδιο το πληροφοριακό σύστημα μέσω του οποίου διακινούνται οι ενισχύσεις παρουσιάζει επί χρόνια δυσλειτουργίες και αδυνατεί να εξυπηρετήσει έγκαιρα τις ανάγκες των επιχειρήσεων;

Όταν εγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις παραμένουν για μήνες εγκλωβισμένες σε ηλεκτρονικές ουρές αναμονής, το πρόβλημα δεν είναι τεχνικό. Είναι βαθιά πολιτικό και αφορά την ικανότητα της κυβέρνησης να διαχειριστεί αποτελεσματικά τους αναπτυξιακούς πόρους της χώρας. Οι επιχειρήσεις δεν ζητούν προνόμια. Ζητούν το αυτονόητο. Να μπορούν να λάβουν εγκαίρως τα χρήματα που το ίδιο το κράτος έχει εγκρίνει για τις επενδύσεις τους.