Ένα ξεχωριστό αφιέρωμα στην πλούσια μουσική παράδοση της Λέσβου και ειδικότερα στην ιστορία του σαντουριού διοργανώνεται το Σάββατο 16 Μαΐου 2026 στις 19.00, στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων «Αντώνης Τρίτσης» στην οδό Ακαδημίας 50 στην Αθήνα.

Η εκδήλωση είναι αφιερωμένη σε 3 σπουδαίους Λέσβιους σολίστ και δεξιοτέχνες του σαντουριού, που άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στην παραδοσιακή μουσική του νησιού και συνέβαλαν καθοριστικά στη διατήρηση και εξέλιξη της λεσβιακής μουσικής κληρονομιάς. Πρόκειται για τον Γιώργο Χατζέλλη, γνωστό ως «Βέβα», τον Γιάννη Σουσαμλή ή «Κακούργο» και τον Νίκο Καλαϊτζή ή «Μπινταγιάλα».

Τη διοργάνωση έχουν αναλάβει ο Σύλλογος Μεσοτοπιτών Λέσβου «Η Αναγέννηση», ο Φιλοπρόοδος Σύλλογος Αγιασωτών, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ακρασίου Λέσβου και ο Σύλλογος Απανταχού Ακρασιωτών «Ο Πλάτανος», υπό την αιγίδα της Ομοσπονδίας Λεσβιακών Συλλόγων Αττικής.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης θα πραγματοποιηθούν εισηγήσεις για τη ζωή και το έργο των 3 μουσικών. Για τον Γιώργο Χατζέλλη θα μιλήσει ο εγγονός του και πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ακρασίου Λέσβου, Γιώργος Ξεν. Βερβέρης. Για τον Γιάννη Σουσαμλή θα μιλήσει ο δικηγόρος Στρατής Βουνάτσος, ενώ για τον Νίκο Καλαϊτζή ο φαρμακοποιός και ερευνητής Χαράλαμπος Μοσχόβης.

Στην εκδήλωση θα συμμετέχει και η Χορωδία του Συλλόγου Μεσοτόπου, προσθέτοντας μουσικό χρώμα στη βραδιά.

Όπως σημειώνουν οι διοργανωτές, στόχος της πρωτοβουλίας είναι η προβολή της πλούσιας μουσικής παράδοσης της Λέσβου, με επίκεντρο το σαντούρι, αλλά και η ανάδειξη της ανάγκης ουσιαστικής στήριξης της μουσικής παιδείας από την πολιτεία και την αυτοδιοίκηση, ώστε η παράδοση να συνεχίσει να περνά από γενιά σε γενιά.

 Λίγα λόγια για τους τρεις σολίστ του Σαντουριού

  Γιώργος Χατζέλλης (Βέβα)

 Ο Γιώργος Χατζέλλης γεννήθηκε στο Ακράσι το 1894. Τα πρώτα ερεθίσματα τα πήρε από την τοπική κομπανία Ακρασίου με σαντουριέρη τον Μιχάλη Βερβέρη (Μιχαηλάς). Το 1915 σε ηλικία 21 ετών πήγε στην Αμερική όπου διακρίθηκε για τη δεξιοτεχνία του στο σαντούρι και μάλιστα ηχογράφησε δίσκους. Δεξιοτέχνης όπως ήταν συνεργάστηκε με συγκροτήματα Ρουμάνων, Ούγγρων, Σέρβων και Ελλήνων μουσικών.

 Όταν επέστρεψε στο Ακράσι στις αρχές της δεκαετίας του ‘20, έφερε μαζί του ένα πλούσιο ρεπερτόριο από δημοτικά, κλέφτικα και άλλα τραγούδια που δεν ήταν ευρύτερα γνωστά στη Λέσβο.

 Το 1925 παντρεύεται την  Νικολιά Παραδείση και τον επόμενο χρόνο ξαναέφυγε στην Αμερική, όπου συνέχιζε να παίζει σαντούρι. Το 1930 επέστρεψε οριστικά στο Ακράσι όπου συνεργάστηκε με την τοπική κομπανία Ακρασίου της οικογένειας Βαλάκου Ι. Βερβέρη με την οποία έκαναν μια νέα κομπανία του Ακρασίου. Η δεξιοτεχνία του και το ρεπερτόριο, τον έκαναν γνωστό σ’ ολόκληρο το νησί και τον καλούσαν να παίξει με τις καλύτερες τοπικές κομπανίες. Η συνεργασία του με το συγκρότημα Σουσαμλή, έγινε αφορμή να «δείξει» σαντούρι στο μικρό τότε Γιάννη Σουσαμλή (Κακουργέλ’). Τραγουδούσε και έπαιζε (από) κλέφτικο μέχρις άριες και όπερα. Ήταν Μαέστρος και σολίστας. Αυστηρότατος σε τυχόν λάθη ή φάλτσα συμπαικτών του. Ο ίδιος τους δίδασκε όλα τα νέα μουσικά κομμάτια. Χωρίς τη Βέβα δεν γινόταν τίποτα. Απόδειξη, ότι λίγο μετά το θάνατό του (1973) η κομπανία διαλύθηκε.

Γιάννης Σουσαμλής (Κακούργος)

Ανάμεσα στους παλιούς παραδοσιακούς σαντουριέριδες της Λέσβου ξεχωριστή θέση κατέχει ο Γιάννης Σουσαμλής, γνωστός με το παρατσούκλι “Κακούργος”.

 Ήταν μια ιδιαίτερη περίπτωση μουσικού. Αυτοδίδακτος, χαρισματικός, με γρήγορο παίξιμο και εξαιρετική δεξιοτεχνία. Προικισμένος με μεγάλη φαντασία αυτοσχεδίαζε με εξαιρετική ευκολία εξαντλώντας όλη την έκταση του οργάνου στολίζοντας με “κεντίδια” τις μελωδίες. Βαθιά δεμένος με τον ήχο και την ψυχή του σαντουριού.Γεννήθηκε και έζησε  στην Αγιάσο.

 Νίκος Καλαϊτζής (Μπινταγιάλας)

Ο Νίκος Καλαϊτζής ή Μπινταγιάλας γεννήθηκε στο Μεσότοπο Λέσβου στις 1 Σεπτεμβρίου 1925. Καταγόταν από οικογένεια μουσικών και έπαιζε βιολί, σαντούρι, μπουζούκι και παλιότερα τρομπόνι και κορνέτα.

Τα πρώτα χρόνια παίζει στη Λέσβο και μετά τη στρατιωτική του θητεία μετακομίζει στη Χαλκίδα (1953). Μετά από είκοσι χρόνια διαμονής του στη Χαλκίδα εγκαθίσταται στην Αθήνα. Με το βιολί και το μπουζούκι, ταξιδεύει στο εξωτερικό (Αμερική, Αυστραλία) και με την αναζωπύρωση του παραδοσιακού τραγουδιού παίζει σαντούρι και ηχογραφεί τραγούδια της Λέσβου. Παράλληλα ασχολείται και με την διδασκαλία των οργάνων (βιολί, μπουζούκι, σαντούρι).

Ο Νίκος Καλαϊτζης υπήρξε δεξιοτέχνης σαντουριέρης. Το παίξιμό του ήταν επηρεασμένο από την τεχνική του Χατζέλλη, που θαύμαζε απεριόριστα.