Ο Ηλίας Ψυρούκης επέστρεψε το 2024 στην Αγιάσο της Λέσβου, αφήνοντας πίσω του μια διαδρομή που κάθε άλλο παρά συνηθισμένη μπορεί να χαρακτηριστεί. Με δεκαετή δραστηριότητα στις διαστημικές τεχνολογίες και τις εκπαιδευτικές καινοτομίες, συνιδρυτής της SPIN – Space Innovation, μέλος της λίστας Forbes 30 under 30 Greece 2021 και στη λίστα του National Geographic ως «νέος εξερευνητής του κόσμου», επέλεξε να επιστρέψει στον τόπο του για να ζήσει κοντά στη φύση, να δημιουργήσει την οικογένειά του και να ασχοληθεί με τη γη.

Μιλώντας στο ρ/σ του «Ν» 99 fm, περιέγραψε την επιστροφή του όχι ως ρομαντική φυγή, αλλά ως συνειδητή επιλογή ποιότητας ζωής και επένδυσης στον πρωτογενή τομέα. «Ήταν μία επιλογή: ή θα φεύγαμε στο εξωτερικό ή θα επιστρέφαμε εδώ», είπε, εξηγώντας ότι το σύντροφό του «ερωτεύτηκε την Αγιάσο και τη φύση της». Όπως σημείωσε, η Λέσβος έχει «πάρα πολλές δυνατότητες», αρκεί να υπάρξει δουλειά, γνώση και διάθεση αλλαγής.

«Όταν έχεις δει δέκα πράγματα έξω, βλέπεις τι δυνατότητες υπάρχουν εδώ»

Ο Ηλίας Ψυρούκης αναφέρθηκε στην εμπειρία του από το εξωτερικό και σε εικόνες που, όπως είπε, τον βοήθησαν να δει αλλιώς τον τόπο του. «Όταν έχεις δει δέκα πράγματα έξω, πώς καλλιεργούν βανίλιες στον Αμαζόνιο, βλέπεις τι δυνατότητες υπάρχουν εδώ και λες δεν γίνεται», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Από τον Νοέμβριο του 2024, όπως είπε, ασχολείται με τις ελιές, τα κεράσια και τη γη, επιχειρώντας να εφαρμόσει νέες τεχνολογίες και μεθόδους. Διαβάζει επιστημονικές έρευνες, παρακολουθεί σεμινάρια για το κλάδεμα και την καλλιέργεια και προσπαθεί να αξιοποιήσει την οικογενειακή αγροτική βάση, καθώς ο παππούς του ήταν αγρότης.

«Πέρασα τρεις – τέσσερις μήνες διαβάζοντας ό,τι επιστημονική έρευνα υπήρχε, προκειμένου να μάθω», είπε, εξηγώντας ότι στόχος του είναι να δει πώς μπορεί αυτό που ήδη υπάρχει να περάσει «στο επόμενο επίπεδο».

Η Λέσβος, το λάδι και η χαμένη υπεραξία

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο ελαιόλαδο της Λέσβου, το οποίο, όπως υποστήριξε, έχει τη δυνατότητα να είναι προϊόν υψηλής ποιότητας, αλλά συχνά δεν αξιοποιείται όπως θα έπρεπε. «Η Λέσβος έχει τη δυνατότητα να παράξει πολύ ποιοτικό ελαιόλαδο και παρ’ όλα αυτά η μεγαλύτερη ποσότητα πωλείται χύμα», είπε.

Στάθηκε και σε ζητήματα τεχνογνωσίας στην επεξεργασία του ελαιοκάρπου, αναφέροντας ενδεικτικά ότι στο ελαιοτριβείο όπου αλέθει ο ίδιος, μέχρι πέρσι δεν αναγραφόταν η θερμοκρασία επεξεργασίας. Όπως εξήγησε, πρόκειται για στοιχείο καθοριστικό για την ποιότητα του τελικού προϊόντος.

Κατά τον ίδιο, το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν υπάρχουν επιστήμονες ή άνθρωποι με γνώση. Αντίθετα, όπως είπε, υπάρχουν στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και σε άλλους φορείς, αλλά συχνά δεν αξιοποιούνται. «Έχουμε τους ανθρώπους που είναι ειδικοί, έχουν δουλέψει, έχουν εμπειρία», τόνισε.

«Δεν γίνεται να μένουμε πίσω»

Ο ίδιος άσκησε κριτική σε νοοτροπίες που, όπως είπε, κρατούν πίσω τον πρωτογενή τομέα. «Το ένα που λέγεται είναι: έτσι τα έκανε ο πατέρας μου, ο παππούς μου. Το καταλαβαίνω, υπεραγαπώ τον παππού μου, αλλά δεν τα έκανε όλα σωστά. Σήμερα γνωρίζουμε πολύ περισσότερα πράγματα», ανέφερε.

Προειδοποίησε επίσης ότι ο διεθνής ανταγωνισμός δεν περιμένει. Έφερε ως παράδειγμα νέες εκτεταμένες φυτεύσεις ελιάς σε χώρες της Μέσης Ανατολής, επισημαίνοντας ότι αν αυτές μπουν σε παραγωγή, η τιμή του χύμα ελαιολάδου μπορεί να πιεστεί σημαντικά.

Για την Αγιάσο μίλησε και για τα κάστανα, τις καστανιές που έχουν πληγεί από ασθένειες και την ανάγκη αξιοποίησης των προϊόντων ή παραπροϊόντων τους. Όπως είπε, ελπίζει σε συνεργασία με πανεπιστημιακό φορέα για να υπάρξουν σύντομα περισσότερα νέα.

Η κρίση της κτηνοτροφίας και ο αφθώδης πυρετός

Παρότι ο ίδιος δεν ασχολείται με την κτηνοτροφία, ρωτήθηκε για την κρίση που βιώνει η Λέσβος λόγω του αφθώδους πυρετού. Η τοποθέτησή του ήταν ιδιαίτερα αιχμηρή. Χαρακτήρισε αυτό που συμβαίνει «έγκλημα για τους ανθρώπους πρωτίστως και για τα ζώα φυσικά του νησιού», κάνοντας λόγο για ελλείψεις και παραλείψεις.

Όπως είπε, το ζήτημα δεν είναι μόνο η διαχείριση μιας κρίσης όταν αυτή ξεσπάσει, αλλά κυρίως η πρόληψη. «Η διαχείριση της κρίσης όταν έρθει είναι δώρον άδωρον. Προσπαθούμε να μαζέψουμε ό,τι μαζεύεται», σημείωσε, διερωτώμενος γιατί δεν υπήρξε έγκαιρη ενημέρωση και προληπτικός σχεδιασμός.

Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη πρόσβασης των πολιτών σε έγγραφα δημόσιων υπηρεσιών, επικαλούμενος το άρθρο 59 του νόμου 5143/2024, και πρότεινε στους κτηνοτρόφους να αξιοποιήσουν αυτή τη δυνατότητα ώστε να διερευνηθεί «γιατί συνέβη ό,τι συνέβη».

«Δεν περιμένω βοήθεια από κανέναν»

Σε ερώτηση για το τι στήριξη μπορεί να έχει η νέα γενιά που θέλει να μείνει στο νησί, ο Ηλίας Ψυρούκης απάντησε ότι και στην προηγούμενη πορεία του, στα διαστημικά, δεν περίμενε βοήθεια από το κράτος. «Συνήθως αυτό έρχεται αφού καταφέρεις να αποδείξεις ότι δεν είσαι ελέφαντας», είπε, θυμίζοντας ότι το 2015 ακουγόταν ακραίο να μιλά ένα παιδί 20 ετών για διαστημικά εγχειρήματα στην Ελλάδα.

Για τον πρωτογενή τομέα υπογράμμισε την ανάγκη οργάνωσης, συνεργασίας και μεταφοράς γνώσης από χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία. Έφερε ως θετικά παραδείγματα τους συνεταιρισμούς του Μεσοτόπου, λέγοντας ότι έχουν κάνει «απίστευτα πράγματα» και αποτελούν μια από τις καλύτερες διαφημίσεις του νησιού.

Η συζήτηση για τα πανηγύρια και τα ζώα

Μεγάλο μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε και στη δημόσια παρέμβασή του για τα πανηγύρια με ζώα. Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι δεν ζητά την κατάργηση των πανηγυριών. «Κανείς δεν μπορεί και μάλλον ούτε θέλει να καταργήσει τα πανηγύρια», είπε, επιχειρώντας να διαχωρίσει την παράδοση από πρακτικές που, όπως υποστηρίζει, πρέπει να μπουν σε νόμιμο και ασφαλές πλαίσιο.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το πρόβλημα δεν είναι η ίδια η παρουσία των ζώων σε τελετουργικές ή εθιμικές διαδικασίες, αλλά οι παράνομες ιπποδρομίες, η έλλειψη αδειών, η απουσία ελέγχου και η παραμονή ζώων για ώρες δίπλα σε δυνατή μουσική. Όπως ανέφερε, έχει προσκομίσει σε καταγγελίες του και επιστημονικές μελέτες για την επίδραση του δυνατού ήχου στα άλογα.

Παράλληλα, επέμεινε ότι δεν θεωρεί όλους όσοι έχουν άλογα κακοποιητές. «Δεν έχω πει ποτέ ότι όλοι οι καβαλαρέοι κακοποιούν τα ζώα τους», είπε, εξηγώντας ότι, με βάση όσα έχει καταγράψει, το πρόβλημα αφορά συγκεκριμένα παραβατικά άτομα και κυρίως την απουσία αντίδρασης από τους υπόλοιπους.

Αναφορές, Συνήγορος του Πολίτη και δικογραφία

Ο Ηλίας Ψυρούκης αναφέρθηκε στην παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη, αλλά και στη συνεργασία που, όπως είπε, έχει υπάρξει με τον ειδικό γραμματέα για τα ζώα, τον κ. Χρυσάκη. Ανέφερε επίσης ότι, σύμφωνα με την τελευταία του επικοινωνία με την εισαγγελία, υπάρχει τουλάχιστον μία ποινική δικογραφία για περιστατικά στην Αγιάσο, χωρίς να γνωρίζει σε ποιο στάδιο βρίσκεται.

Ο ίδιος τόνισε ότι για εκείνον το ζητούμενο δεν είναι η αντιπαράθεση, αλλά να αναλάβουν οι αρμόδιοι φορείς τις ευθύνες τους και οι σύλλογοι να διασφαλίσουν ότι δεν θα επαναλαμβάνονται παραβατικές συμπεριφορές.

«Δεν θα κρυφτώ»

Η δημόσια στάση του, όπως είπε, έχει συνοδευτεί από στοχοποίηση. Ανέφερε μάλιστα ότι του έσπασαν για δεύτερη φορά το αυτοκίνητο. «Ο λόγος που είμαι σήμερα εδώ δεν είναι ότι ήθελα τη δημοσιότητα. Είναι να δείξω ότι παρότι μου έσπασαν για δεύτερη φορά το αυτοκίνητο, δεν θα κρυφτώ. Έρχομαι επώνυμα», είπε.

Παρά τις δυσκολίες, δήλωσε ότι συνεχίζει. Συνεχίζει τις καλλιέργειες, την καταγραφή στοιχείων, τις επαφές με ανθρώπους που μπορούν να βοηθήσουν και τον σχεδιασμό μικρών πειραμάτων στη γη του. Μίλησε για υβρίδιο ντομάτας που θέλει να δημιουργήσει, για σύστημα αυτοματισμού ποτίσματος με αισθητήρες υγρασίας, για μετεωρολογικό σταθμό στο κτήμα και για χρήση δορυφορικών δεδομένων ώστε να παρακολουθεί την ξηρασία στον ελαιώνα.

«Προσπαθώ να κατανοήσω τα inputs που δέχεται η φύση, ώστε να μπορέσω να έχω στο τέλος το καλύτερο output», είπε, συμπυκνώνοντας ίσως με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τη γέφυρα ανάμεσα στην προηγούμενη πορεία του στις τεχνολογίες και τη σημερινή του επιστροφή στη γη.

Και, όπως τόνισε κλείνοντας, παρά τις κλειστές πόρτες, τις αντιστάσεις και τη μιζέρια, υπάρχουν εξαιρέσεις. Άνθρωποι, συνεταιρισμοί, πρωτοβουλίες και παραδείγματα που δείχνουν ότι κάτι μπορεί να αλλάξει. «Επιμένουμε», είπε. Και αυτή η επιμονή, από το διάστημα έως την Αγιάσο, μοιάζει να είναι το νήμα που διατρέχει ολόκληρη τη διαδρομή του.