Σημαντική μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο τα ζευγάρια επιλέγουν να ρυθμίσουν τη συμβίωσή τους καταγράφεται στη Λέσβο την τελευταία δεκαετία. Τα στοιχεία του ληξιαρχείου δείχνουν ότι από το 2015 έως το 2025 τα σύμφωνα συμβίωσης αυξήθηκαν θεαματικά, ενώ οι γάμοι –θρησκευτικοί και πολιτικοί– μειώθηκαν αισθητά. Την ίδια στιγμή, άλλαξε και ο τρόπος με τον οποίο λύονται οι γάμοι, με τις συμβολαιογραφικές πράξεις να αντικαθιστούν σε μεγάλο βαθμό τις δικαστικές διαδικασίες.

Δεκαπλάσια αύξηση στα σύμφωνα συμβίωσης

Το 2015 στη Λέσβο καταγράφηκαν μόλις 10 σύμφωνα συμβίωσης, ενώ οι γάμοι ανήλθαν σε 311.

Δέκα χρόνια αργότερα, το 2025, η εικόνα έχει αντιστραφεί εν μέρει:

• 122 σύμφωνα συμβίωσης

• 148 γάμοι (πολιτικοί και θρησκευτικοί).

Η αύξηση είναι εντυπωσιακή. Τα σύμφωνα συμβίωσης είναι πλέον πάνω από δώδεκα φορές περισσότερα σε σχέση με το 2015, ενώ οι γάμοι έχουν μειωθεί περισσότερο από το μισό.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ληξιαρχείου, το 2025 καταγράφηκαν επίσης δύο σύμφωνα συμβίωσης ομόφυλων ζευγαριών στη Λέσβο.

Το νομικό πλαίσιο

Το σύμφωνο συμβίωσης στην Ελλάδα ισχύει νομικά από τη στιγμή της κατάθεσης αντιγράφου της συμβολαιογραφικής πράξης στο ληξιαρχείο του τόπου κατοικίας των συμβαλλομένων και της καταχώρισής του σε ειδικό βιβλίο.

Θεσμοθετήθηκε αρχικά το 2008 με τον νόμο 3719/2008, ενώ από το 2015 (Ν.4356/2015) επεκτάθηκε και στα ομόφυλα ζευγάρια, διευρύνοντας σημαντικά το πεδίο εφαρμογής του.

Αλλαγή και στα διαζύγια

Εξίσου ενδιαφέροντα είναι τα στοιχεία για τη λύση των γάμων, τα οποία δείχνουν μια σαφή μετατόπιση από τα δικαστήρια προς τις συμβολαιογραφικές διαδικασίες.

Το 2015 καταγράφηκαν:

• 108 λύσεις γάμων με δικαστική απόφαση

• 1 λύση με συμβολαιογραφική πράξη.

Το 2025 η εικόνα έχει αλλάξει:

• 76 λύσεις γάμων με συμβολαιογραφική πράξη

• 27 λύσεις με δικαστική απόφαση.

Η μεταβολή αυτή συνδέεται με τη θεσμοθέτηση του συναινετικού διαζυγίου μέσω συμβολαιογράφου, διαδικασία που επιταχύνει σημαντικά τη λύση ενός γάμου χωρίς τη χρονοβόρα δικαστική διαδικασία.

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Τα δεδομένα της τελευταίας δεκαετίας αποτυπώνουν μια σαφή αλλαγή στις κοινωνικές πρακτικές των ζευγαριών.

Πρώτον, το σύμφωνο συμβίωσης φαίνεται να καθιερώνεται ως εναλλακτική μορφή οικογενειακής συμβίωσης, ιδιαίτερα για ζευγάρια που επιθυμούν νομική κατοχύρωση χωρίς τη διαδικασία ή τον συμβολισμό του γάμου.

Δεύτερον, η πτώση των γάμων δεν αποτελεί αποκλειστικά τοπικό φαινόμενο, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη κοινωνική τάση που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια σε πολλές περιοχές της Ελλάδας.

Τρίτον, η μετατόπιση των διαζυγίων προς τις συμβολαιογραφικές λύσεις δείχνει ότι τα ζευγάρια προτιμούν πλέον πιο γρήγορες και λιγότερο συγκρουσιακές διαδικασίες για τη λύση ενός γάμου.

Τέλος, η καταγραφή συμφώνων συμβίωσης ομόφυλων ζευγαριών στη Λέσβο αποτυπώνει και σε τοπικό επίπεδο την εφαρμογή ενός θεσμικού πλαισίου που διεύρυνε τα δικαιώματα των ζευγαριών στην Ελλάδα την τελευταία δεκαετία.

Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία του ληξιαρχείου δείχνει ότι μέσα σε δέκα χρόνια οι μορφές συμβίωσης στη Λέσβο μεταβάλλονται, αντανακλώντας ευρύτερες κοινωνικές αλλαγές στις αντιλήψεις γύρω από τη σχέση, τον γάμο και την οικογένεια.