Στη Μυτιλήνη βρίσκεται από την Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου ο γραμματέας του κόμματος «Κόσμος» και πρώην ευρωβουλευτής, Πέτρος Κόκκαλης, μιλώντας στο μικρόφωνο του «Νησί» 99 fm για τα ζητήματα δημοκρατίας και κράτους δικαίου, την άνοδο της ακροδεξιάς στην Ελλάδα και την Ευρώπη, την ενεργειακή μετάβαση και την κοινωνική συμμετοχή, αλλά και για το τι σημαίνει «πολιτική πρόταση» στην εποχή της απομάκρυνσης των πολιτών –ιδίως των νέων– από την οργανωμένη πολιτική.

«Δεν είναι η πρώτη φορά στη Λέσβο», σημείωσε στην αρχή της συζήτησης, θυμίζοντας προηγούμενες επισκέψεις του στο νησί «και για το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και με το προσφυγικό παλιότερα», σε ένα ξεκίνημα που έδωσε γρήγορα τη θέση του σε μια βαριά θεματική: τη δημοκρατία «ως πεδίο που ξανακερδίζεται» και όχι ως δεδομένο.

«Ρητορική που ήταν αδιανόητη μέχρι κάποια χρόνια»

Με αφορμή την τραγωδία στη γειτονική Χίο, ο Πέτρος Κόκκαλης περιέγραψε ένα κλίμα όπου –όπως είπε– η ακροδεξιά ρητορική βρίσκει «ευήκοα ώτα», με το δημόσιο λόγο να μετατοπίζεται από την αναζήτηση ευθυνών και γεγονότων σε έναν οξύ διχασμό: «από το “να τους σκοτώσουμε” μέχρι όποιος λέει ότι θέλει να μάθει τι έγινε είναι “ανθέλληνας”».

Από την ξενάγηση του κ.Κόκκαλη στα γραφεία της Κοιν.Σ.Επ. ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

Στάθηκε ιδιαίτερα στο πώς μια ρητορική «αδιανόητη μέχρι κάποια χρόνια» κανονικοποιείται, ενώ έβαλε στην ίδια εικόνα την «ποινικοποίηση της αλληλεγγύης» και την πίεση προς οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, υποστηρίζοντας πως «ο εκφοβισμός και η στοχοποίηση των μη κυβερνητικών οργανώσεων από μια κυβέρνηση είναι ακριβώς αυτό που δεν πρέπει να γίνεται».

Σε ένα σύστημα που «δεν λειτουργεί»

Ο Πέτρος Κόκκαλης επέμεινε ότι η εξήγηση της ακροδεξιάς ανόδου δεν μπορεί να εξαντλείται σε μια απλοϊκή διάγνωση ότι «ξαφνικά οι άνθρωποι γίνανε φασίστες». Αντίθετα, συνέδεσε το φαινόμενο με τη συνολική αίσθηση κατάρρευσης ή δυσλειτουργίας βασικών «συστημάτων»: από το αγροτικό και το δημογραφικό, μέχρι το στεγαστικό, το κυκλοφοριακό και –στο δικό μας γεωγραφικό πλαίσιο– την τουριστική πίεση και τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού.

Στον πυρήνα της τοποθέτησής του έβαλε το ερώτημα της εμπιστοσύνης: «λειτουργεί το σύστημα του κράτους δικαίου; λειτουργεί η εμπιστοσύνη στους θεσμούς;» – και υποστήριξε ότι αυτό το έλλειμμα είναι που «τρέχει να εκμεταλλευτεί» η ακροδεξιά ρητορική.

Κράτος δικαίου, ΜΜΕ και υποκλοπές

Ειδική αναφορά έγινε στη συγκέντρωση ισχύος στον χώρο των ΜΜΕ, στη διαχείριση κρατικών ενισχύσεων και στη δικαιοσύνη, με τον γραμματέα του «Κόσμος» να μιλά για «ζητήματα καθυστέρησης», αλλά και για θεσμικές παθογένειες όπως το άρθρο 86.

Στο κεφάλαιο των υποκλοπών επανέφερε τη θέση ότι πρόκειται για «τεράστιο ζήτημα», σχολιάζοντας πως «οι πολιτικοί δεν υπάρχουν στη συζήτηση» για την υπόθεση, ενώ συνέδεσε τη θεματική της παρακολούθησης με μια ευρύτερη «βιομηχανία surveillance (σ.σ. επιτήρησης)», όπως ανέφερε, κάνοντας λόγο για διεθνείς διασυνδέσεις και ένα πεδίο που –κατά την εκτίμησή του– είναι «πολύ επιλήψιμο δικαιωματικά».

Στο ίδιο σημείο, σχολιάζοντας και την εκλογική αντοχή της κυβέρνησης παρά τα θέματα αυτά, έδωσε μια αιχμηρή αποτίμηση: «δείχνει πόσο καλή είναι η Νέα Δημοκρατία και πόσο λιγότερο καλή είναι όλοι όσοι βρίσκονται απέναντί της», προσθέτοντας ότι δεν έχει νόημα το «τα έλεγα εγώ», αν δεν υπάρχει «εξίσου καλά οργανωμένη» αντιπρόταση.

Ενέργεια: «50% ΑΠΕ και πανάκριβο ρεύμα»

Μεγάλο μέρος της συνέντευξης αφιερώθηκε στην ενεργειακή μετάβαση και στις αντιδράσεις τοπικών κοινωνιών, με αφορμή την εγκατάσταση μεγάλων έργων ΑΠΕ. Ο Πέτρος Κόκκαλης υποστήριξε ότι η Ελλάδα παρουσιάζει «τη μεγαλύτερη αύξηση» στις ανανεώσιμες πηγές, αλλά την ίδια στιγμή έχει «πανάκριβο ρεύμα», συμπεραίνοντας ότι «δεν γίνεται σωστά».

Κομβικό σημείο στην κριτική του ήταν η απουσία ολοκληρωμένου ειδικού χωροταξικού πλαισίου, που –όπως είπε– θα έπρεπε να συνυπολογίζει «τη βιοποικιλότητα» και «τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας στον σχεδιασμό και στα έσοδα». Περιέγραψε μια κατάσταση όπου οι πολίτες αισθάνονται ότι πληρώνουν «ακριβότερο ρεύμα» και ταυτόχρονα βλέπουν να πλήττεται «ένα μεγάλο κομμάτι της βιοποικιλότητας υπέρ τρίτων – όχι των ιδίων».

Την ίδια στιγμή, τόνισε ότι το να είσαι κριτικός/ή στον τρόπο που υλοποιούνται οι ΑΠΕ δεν σημαίνει ότι είσαι «κατά της κλιματικής δράσης». Αντίθετα, μίλησε για το «δίκαιο» αίτημα προστασίας του τόπου και για «μερίδιο από τον πλούτο που φέρνει ο αέρας και ο ήλιος», βάζοντας στο επίκεντρο τις δημοτικές ενεργειακές κοινότητες.

«Ενεργειακές κοινότητες» και το στοίχημα των δήμων

Ο γραμματέας του «Κόσμος» αναφέρθηκε σε παραδείγματα δήμων που –όπως είπε– έχουν αδειοδοτήσει έργα δημοτικών ενεργειακών κοινοτήτων αλλά «δεν τους δίνουν ηλεκτρικό χώρο να το συνδέσουν με το δίκτυο», ενώ προχωρούν μεγάλες ιδιωτικές επενδύσεις. Αυτό το παρουσίασε ως πολιτική επιλογή και ως «καταποντισμό του θεσμού των ενεργειακών κοινοτήτων».

Παράλληλα, επικαλέστηκε την ευρωπαϊκή κατεύθυνση για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας μέσω δημοτικών δομών, λέγοντας ότι θα μπορούσε να υπάρξει –μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων– πραγματική διοικητική υποδομή στους δήμους ώστε «να το κάνει αυτό το πράγμα» συστηματικά.

«180 προτάσεις κοστολογημένες» και ανοικτό πρόγραμμα

Στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, ο Πέτρος Κόκκαλης ανέφερε ότι το κόμμα του έχει παρουσιάσει ένα πιο συγκροτημένο πρόγραμμα, δημόσια διαθέσιμο, με «180 προτάσεις κοστολογημένες», ως προσπάθεια να υπάρχει «δομημένη πολιτική φωνή για το κλίμα και την πράσινη πολιτική» στον δημόσιο διάλογο.

Μίλησε επίσης για επαφές και συνομιλίες με άλλους πολιτικούς χώρους «σταθερά στον βαθμό που μπορούμε να επηρεάσουμε την κατάσταση», ενώ στο ερώτημα για τον Αλέξη Τσίπρα δήλωσε ότι «πιστεύω στον Αλέξη Τσίπρα» με την έννοια ότι «ξέρω τι έχει κάνει», προσθέτοντας ότι –κατά την εκτίμησή του– «έχει διάθεση και ρόλο να παίξει… να ηγηθεί αν θέλετε αυτής της προσπάθειας».

Νέοι/νέες και πολιτική: «το μεγαλύτερο πρόβλημα»

Σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της συζήτησης, ο Πέτρος Κόκκαλης μίλησε για την απουσία νέων από τις κομματικές διαδικασίες αλλά και για την αποχή από την κάλπη, λέγοντας ότι τον απασχολεί «περισσότερο από οτιδήποτε άλλο». Θύμισε τη δυναμική των κινητοποιήσεων του 2019 για το κλίμα, υποστηρίζοντας ότι η νεολαία «είναι η δυνατότερη φωνή στην πολιτική», ενώ τα κόμματα «δεν έχουν πια τις δομές» για να επικοινωνήσουν ουσιαστικά, ούτε γλώσσα που να μη μοιάζει «μακρινή από τους πολίτες».

Και εκεί, κατέληξε σε μια συνοπτική θέση-κλειδί για το τι θεωρεί ως διέξοδο: «η απάντηση πάντα είναι περισσότερη δημοκρατία και περισσότερη αλληλεγγύη και συνεργασία στον τόπο σου, επιτόπου», με ιδιαίτερη έμφαση «στην τοπικότητα και στην ενδυνάμωση των τοπικών κοινωνιών».

Και ο... Ολυμπιακός

Η συνέντευξη έκλεισε με αναφορά στο ποδόσφαιρο, με τον Πέτρο Κόκκαλη να σημειώνει ότι «έχει σημασία να ασχολούμαστε με το ποδόσφαιρο, εάν μας αρέσει» και να σχολιάζει τα αγωνιστικά νέα του Ολυμπιακού, λέγοντας ότι «ελπίζω να πάει καλύτερα».

Έτσι, από τη «μεγάλη εικόνα» της δημοκρατίας, της ακροδεξιάς και της πράσινης μετάβασης, η κουβέντα επέστρεψε για λίγο στην καθημερινότητα – αφήνοντας, ωστόσο, ως βασικό αποτύπωμα τη θέση ότι η πολιτική δεν μπορεί να απαντήσει στην κρίση εμπιστοσύνης με περισσότερη «επικοινωνία», αλλά με πιο στέρεη οργάνωση, συμμετοχή και λογοδοσία.