Στις 21 Νοεμβρίου 2025 ολοκληρώθηκε με επιτυχία η Επιστημονική  Ημερίδα
που είχε διοργανωθεί από την  Ομοσπονδία Λεσβιακών Συλλόγων Αττικής και το
Αναγνωστήριο Αγιάσου, για τον πολύ σημαντικό ζωγράφο Σπύρο Παπαλουκά με
θέμα: «Ο Σπύρος Παπαλουκάς στη Λέσβο. Προσεγγίζοντας το εικαστικό
οδοιπορικό εκατό χρόνια μετά (1925-2025)».

Η Ημερίδα πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών, 
«Ίδρυμα Βούρος Ευταξίας», στην Πλατεία Κλαυθμώνος, το οποίο γέμισε
ασφυκτικά. Από τον Πρόεδρο του Δ.Σ. του Μουσείου κ. Αντώνη Βογιατζή,
χαρακτηρίστηκε ως η πιο αξιόλογη εκδήλωση που έγινε στον συγκεκριμένο χώρο το
2025.

Για τον ζωγράφο Σπύρο Παπαλουκά, οι ομιλητές ανέλυσαν, ο καθένας
ξεχωριστά τα έργα και την προσωπικότητα του καλλιτέχνη. Έγιναν εισηγήσεις από
εξειδικευμένους επιστήμονες και καλλιτέχνες, ως και από άλλους με παρεμφερείς
ενασχολήσεις μελετητές. Δόθηκαν πολλές πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του
καλλιτέχνη, τις επιδράσεις, την παράδοση και την Ελληνικότητα, καθώς και την
νεωτερικότητα για την ελληνική και ξένη ζωγραφική, από την οποία διδάχτηκε ο
Παπαλουκάς και  δημιούργησε το δικό του έργο. Οι ομιλητές κυρίως ανέδειξαν τη
σπουδαιότητα  της περιόδου που έζησε στη Λέσβο, στο συνολικό  έργο του, καθώς
και τις επιρροές που δέχτηκε από το Λεσβιακό τοπίο και τους ανθρώπους του. Η
Αγιάσος, το Πλωμάρι, το Μεγαλοχώρι, τα χωριά της Γέρας, Σκόπελος, Παπάδος,
Μεσαγρός και άλλα, ήταν πηγή έμπνευσης του καλλιτέχνη. Δημιούργησε μία σειρά
από τοπιογραφίες χωριών και μερικά πορτρέτα. Τα έργα της Λέσβου διακρίνονται
για τα γήινα χρώματα και τον έντονο τόνο τους.

Αυτό που χαρακτηρίζει και κάνει ξεχωριστό τον ζωγράφο, είναι η στιγμή που η
ζωγραφική του παύει να «αθροίζει» επιρροές και αρχίζει να συνθέτει. Γι’ αυτό και η
ενότητα των έργων της Λέσβου, μας δείχνει τη στιγμή όπου ο Παπαλουκάς «άρχισε
να μιλά» με τη δική του αναγνωρίσιμη φωνή τη ζωγραφικότητα και το φυσικό
πάθος του για το χρώμα και το φως!

Από τους ομιλητές
 Η κ. Μαίρη Μηχαηλίδου, Ιστορικός Τέχνης, Επίτιμη Γενική διευθύντρια του
Υπουργείου Πολιτισμού, στην ομιλίας της χαρακτήρισε τον Σπύρο Παπαλουκά
«Άφθιτον κάλλος».
 Η κ. Μαρία Μόσχου, Δρ Ιστορίας της Τέχνης, Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο
Αθηνών, η οποία ήταν η παρουσιάστρια και η συντονίστρια της όλης
εκδήλωσης, είχε ως θέμα στην ομιλία της, «Σπύρος Παπαλουκάς. Η προβολή
της χειρονομίας στο αποτέλεσμα ως αισθητική ορίζουσα σε έργα της
«περιόδου της Μυτιλήνης».
 Ο ζωγράφος κ. Μάρκος Καμπάνης, , αναφέρθηκε για τις «Σκέψεις για σχέδια
του Σπύρου Παπαλουκά στη Μυτιλήνη».
 Η κ. Ελίζα Πολυχρονιάδου, Συντηρήτρια Έργων Τέχνης, Μουσειολόγος  και
συντηρήτρια των έργων του Σπύρου Παπαλουκά, επικεντρώθηκε στην
εισήγησή της με θέμα, «Η συντήρηση των έργων του Σπύρου Παπαλουκά.

2

Παρατηρήσεις και ερευνητικές προτάσεις για την θεματική ενότητα της
Λέσβου».
 Ο κ. Στρατής Αναγνώστου,  Δρ Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και
πρόεδρος της Εταιρείας Λεσβιακών Μελετών, ανέπτυξε την ομιλία του έχοντας
ως θέμα, «Η Λέσβος στα 1925. Διοικητικά και δημογραφικά δεδομένα,
οικονομικές κοινωνικές και ιδεολογικές αποτυπώσεις, καλλιτεχνικά δρώμενα».
 Η κ. Αφροδίτη Κούρια, Δρ Ιστορίας της Τέχνης στο Καποδιστριακό
Πανεπιστήμιο Αθηνών Επιμελήτρια εκθέσεων. Η ομιλία της είχε θέμα  «Στα
βήματα του Σπύρου Παπαλουκά στο νησί της Λέσβου».
 Ο  κ. Μάκης Αξιώτης, Δρ Πολιτισμικής Τεχνολογίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
Θέμα της ομιλίας του, «Ο Σπύρος Παπαλουκάς στη Λέσβο (1925). Οι
περιηγήσεις του με τον Λέσβιο ζωγράφο Στρατή Αξιώτη». Αναφέρθηκε στις
σχέσεις του πατέρα του με τον Παπαλουκά και την περιοδεία του Παπαλουκά
στα χωριά της Γέρας.
 Η κ. Μαίρη Τσιτιμάκη, Δρ Αρχιτεκτονικής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο,
ανέπτυξε την ομιλία της με θέμα, «Η παραδοσιακή λεσβιακή αρχιτεκτονική στο
έργο του Σπύρου Παπαλουκά»
 Ο κ. Παναγιώτης Σκορδάς Δρ Νεοελληνικής Φιλολογίας εκπαιδευτικός,
συγγραφέας, ιστορικός και αντιπρόεδρος του Αναγνωστηρίου Αγιάσου,
παρουσίασε μερικά νέα και άγνωστα τεκμήρια, που αποδεικνύουν την
παραμονή του Σπύρου Παπαλουκά στην Αγιάσο την περίοδο αυτή καθώς και τη
σύνδεσή του με το Αναγνωστήριο και τον τότε Γυμναστικό Σύλλογο
«ΟΛΥΜΠΟΣ».
 Ο κ. Κωνσταντίνος Παντίδος, Δρ Επιχειρηματικής  Έρευνας και Ηγεσίας,
Πανεπιστήμιο του Birmingham, ανέπτυξε την ομιλία του έχοντας ως θέμα, «Ο
Σπύρος Παπαλουκάς στη Λέσβο και η αρχιτεκτονική του συναισθήματος: Μια
νευροαισθητική προσέγγιση».
Το ενδιαφέρον των προσκεκλημένων ήταν μεγάλο. Οι ομιλητές ανέπτυξαν με
κάθε λεπτομέρεια τα θέματά τους και όλοι παρακολούθησαν με ενδιαφέρον τις
εισηγήσεις των.
Την οργάνωση της εκδήλωσης επιμελήθηκαν: Η  Δρ Μαρία Μόσχου, η κ. Ελίζα
Πολυχρονιάδου και ο ταμίας της (Ο.Λ.Σ.Α.) κ. Σταύρος Αγοραστός.