× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Η μουσική του «Αβέρωφ» στη Μυτιλήνη τον Ιούνιο του 1913

Γράφει ο ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΦΕΥΓΑΛΑΣ

Από το NEWSROOM Δημοσίευση 9/11/2019

Η μουσική του «Αβέρωφ» στη Μυτιλήνη τον Ιούνιο του 1913

Η συμμετοχή του καταδρομικού «Γεώργιος Αβέρωφ» στις πολεμικές επιχειρήσεις του 1912-1913 ήταν καθοριστική. Στον τοπικό τύπο της εποχής αναγνωρίζεται ότι ο «Αβέρωφ» «απέκτησε κάποιαν άγνωστη ιδιότητα εις την φαντασίαν όλων των Ελλήνων» και αναφέρεται ως το «αθάνατο» καράβι που συμβολίζει την πρόσφατη κρίσιμη δραστηριότητα του ελληνικού στόλου.

Έτσι, η επίσκεψη του «Αβέρωφ» τον Ιούνιο του 1913 στη Μυτιλήνη δημιουργεί μεγάλο ενθουσιασμό. Την ώρα που «η κολοσσιαία άγκυρα του «Αβέρωφ» με εκκωφαντικόν κρότον βυθίζεται εις τα ύδατα της Μυτιλήνης» η πόλη έχει ήδη πάρει πανηγυρική όψη και ο κόσμος έχει συγκεντρωθεί στα παραλιακά καφενεία, στους λόφους και στα καφενεία της Επάνω Σκάλας. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του επισκέπτονται το πλοίο χιλιάδες κάτοικοι του νησιού, εκπρόσωποι φορέων και σωματείων, σχολεία, κ.λπ.

Στα πλαίσια των σχετικών εκδηλώσεων, με ευθύνη του Δήμου αναδιαμορφώνεται ο Δημοτικός Κήπος (τότε «Άλσος Κων/νου του Διαδόχου»), του οποίου η κεντρική πρασιά διαλύεται ώστε να διευρυνθεί ο χώρος. Κατασκευάζονται δύο νέες εξέδρες, μια μεγάλη (αφού η μικρή εξέδρα του Άλσους μετατρέπεται σε καμαρίνι) και μια ελλειψοειδής εξέδρα για τους επισήμους.

Ο στολισμός περιλαμβάνει μυρσίνες, δάφνες και τεράστιες ποικιλόχρωμες σημαίες. Για τη χοροεσπερίδα που οργανώνεται από τον Δήμο προς τιμή του Παύλου Κουντουριώτη και τα επιτελεία των πλοίων διανέμονται περίπου 500 προσκλητήρια. Στους προσκεκλημένους περιλαμβάνονται εκπρόσωποι των ανώτερων οικονομικών στρωμάτων του νησιού, στρατιωτικοί και πολιτικοί αξιωματούχοι (ανάμεσά τους και Τούρκοι) με τις οικογένειές τους.

Την 11η Ιουνίου το απόγευμα, η μουσική του «Αβέρωφ» έκανε ανοιχτή πρόβα. Με τον όρο «μουσική» - στη Λέσβο και όχι μόνο - εννοείται ένα μουσικό σύνολο όπως μπάντα, κομπανία, κ.λπ., ενώ η μουσική του «Αβέρωφ» σε εκείνη τη φάση ήταν η μουσική του Πολεμικού Ναυτικού. Την πρόβα αυτή παρακολούθησαν χιλιάδες κόσμου, οι οποίοι κατέκλυσαν την πλατεία και τους διαδρόμους του Άλσους. Υπήρχε μεγάλος ενθουσιασμός και κάθε μουσικό κομμάτι τελείωνε με παρατεταμένα χειροκροτήματα.

Στη χοροεσπερίδα, η οποία πραγματοποιήθηκε το βράδυ της 12ης Ιουνίου, κυριάρχησε η χορευτική μουσική, ενώ στον χορό συμμετείχαν οι αξιωματικοί και τοπικοί πολιτικοί παράγοντες της εποχής. Παρ’ όλο που η μουσική δραστηριότητα της Μυτιλήνης εκείνης της εποχής δεν ήταν καθόλου ευκαταφρόνητη, το μουσικό σκέλος της χοροεσπερίδας διεκπεραιώθηκε εξ’ ολοκλήρου από τη μουσική του «Αβέρωφ» (διεύθυνση Μ. Σπινέλη).

Δεν είναι τυχαίο ότι στον τύπο της εποχής γίνεται εκτεταμένη αναφορά στο μουσικοχορευτικό κομμάτι της εκδήλωσης και ιδιαίτερα στο ρεπερτόριο, το οποίο περιλαμβάνει τους θεωρούμενους «εθνικούς χορούς» (κυρίως καλαματιανό), αλλά και ευρωπαϊκούς (όπως βαλς). Το κύριο μέρος των περιγραφών εστιάζεται στους καλαματιανούς χορούς, σε έναν εκ των οποίων συμμετείχε μάλιστα και ο ίδιος ο Παύλος Κουντουριώτης.

Η συμμετοχή της μουσικής του «Αβέρωφ» σε εκδηλώσεις τέτοιου τύπου εντάσσεται στην προσπάθεια για ηθική στήριξη των κατοίκων των νησιών και των πληρωμάτων. Σε αυτό το πλαίσιο, το απόγευμα της 13ης Ιουνίου η μουσική του «Αβέρωφ» παρουσίασε «διάφορα εκλεκτά τεμάχια» στο Συνεργατικό Σωματείο Λέσβου στη Μυτιλήνη, ενώ για το ατμόπλοιο «Μυκάλη» αναφέρονται μουσικές συνάξεις των κατώτερων αξιωματικών με πιάνο και τραγούδια.

Τέλος, κατά την αποχώρηση των πλοίων στις 16 Ιουνίου, στο Πλωμάρι, όπου «από τα πρωίας πλήθος κόσμου ανέμενεν επί της αποβάθρας και των παραλιακών κέντρων», μέρος του στόλου προσέγγισε το λιμάνι και «το πλήθος εχαιρέτιζε την διέλευσιν αυτών διά ζητωκραυγών κωδωνοκρουσιών, πυροβολισμών […] ενώ η μουσική του Αβέρωφ επαιάνιζε».

Αξιολογώντας τις μουσικές επιλογές που έγιναν για τις συγκεκριμένες εκδηλώσεις, χρειάζεται να επισημανθεί ότι τα πολιτικά διακυβεύματα που αφορούν την εδαφική επέκταση και θεμελίωση του ελληνικού κράτους εκείνης της εποχής σχετίζονται και με τη διαχείριση της πολιτισμικής ανομοιογένειας των υπό ένταξη τμημάτων.

Έτσι, στην προσπάθεια διαμόρφωσης ενιαίας εθνικής ταυτότητας, η πλούσια τοπική μουσική παράδοση της Λέσβου δεν φαίνεται να έχει θέση. Από την άλλη, η μελέτη των εσωτερικών μεταβολών του μουσικού ρεπερτορίου στη Λέσβο κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα δείχνει ότι η πολιτική αυτού του τύπου είχε όντως αποτελέσματα, καθώς τη συγκεκριμένη περίοδο επεκτείνεται καθοριστικά το «εθνικό» ρεπερτόριο που προηγουμένως δεν είχε σημαντική θέση στις μουσικές πρακτικές της Λέσβου.

Πηγές: Εφημερίδες Λαϊκός Αγών και Σαλπιγξ (Ιούνιος 1913)

*Ο Στέφανος Φευγαλάς είναι Υπ. δρ. Μουσικολογίας (Παν/μιο Ιωαννίνων), MSc Ιστορίας (Ιόνιο Παν/μιο), συγγραφέας


.

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ
Tο stonisi.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΑΧΙΝΟΣ

Πάτησε τον Αχινό, 4/8/2020

Το καυστικό σχόλιο της ημέρας
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

4 Αυγούστου 1936: Οι μύθοι μιας μαύρης επετείου

84 χρόνια από τη Μεταξική δικτατορία
ΘΡΑΣΟΣ ΑΒΡΑΑΜ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Σαράντα χρόνια γιατρός

Γράφει ο ΞΕΝΟΦΩΝ Ε.ΜΑΥΡΑΓΑΝΗΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Το επόμενο μεγάλο «στοίχημα» μετά την Αγία Σοφία

Γράφει ο ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΡΣΙΝΟΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η Ευρώπη έχει πολλά καλά!

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΠΑΛΛΑΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Προς Μηθυμναίους …

Γράφει ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΠΑΥΛΟΥ*
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Τα δικαιώματα των εργαζομένων και η Αριστερά

Γράφει ο ΞΕΝΟΦΩΝ ΜΑΥΡΑΓΑΝΗΣ
ΞΕΝΟΦΩΝ ΜΑΥΡΑΓΑΝΗΣ
ΑΧΙΝΟΣ

Πάτησε τον Αχινό,30/7/2020

Το καυστικό σχόλιο της ημέρας
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Ο εμπρησμός, έκφραση… λαϊκής αγανάκτησης;

Γράφει ο ΠΑΝΟΣ ΚΟΣΜΑΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Λόγοι σοφών και κραυγές κεκκρακτών

Γράφει ο ΞΕΝΟΦΩΝ Ε.ΜΑΥΡΑΓΑΝΗΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η Αγία Σοφία του Ισμαήλ Καντερέ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ