× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Για την ποιητική συλλογή της Μαρίας Βρανά‑Παπαλά

Βιβλιοκριτική από τον Ιγνάτη Ψάνη

Από το NEWSROOM Δημοσίευση 17/5/2021

Για την ποιητική συλλογή της Μαρίας Βρανά‑Παπαλά

Το προπερασμένο Καλοκαίρι ο Λαογραφικός Όμιλος Λέσβου έδωσε το δικό του «παρών» στην εκδήλωσή μας για τον αλησμόνητο Δάσκαλο, Δημοτικιστή, Συγγραφέα και Εκδότη, χωριανό μας, τον Δημήτρη Αλβανό, στο Πολύκεντρο Πολιχνίτου. Γνωρίσαμε τότε μια αξιόλογη ομάδα, ανθρώπους με πάθος και μεράκι γι’αυτό που εθελοντικά πρόσφεραν, όπως τον Βαγγέλη Χατζημανώλη και τη Μαρία Παπαλά. Η Μαρία πρόσφατα μας  έστειλε την πρώτη της ποιητική συλλογή, τα πρωτόλειά της, με τον τίτλο «Ανεμόεσσα  Αιολίδα». Δεν πρόκειται για άλλη μια ποιητική συλλογή. Πρόκειται για μια αξιόλογη και αξιοπρόσεκτη συλλογή.

Έρχονται ,στη συνέχεια, ποιήματα σε προσωπικές στιγμές και κοινωνικά δρώμενα. Δίνεται η εντύπωση πως η ποιήτρια λειτουργεί ως ένας ευαίσθητος παρατηρητής, σεισμογράφος των κάθε λογής θετικών ή αρνητικών κοινωνικών εκρήξεων (μικρής ή μεγάλης έκτασης και έντασης).

Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μία ποίηση που ανάγλυφα αναπαριστά την ανθρώπινη μοίρα σε μία ανελέητη και ατελείωτη μάχη με τις κακοτοπιές της ζωής, τα αναπάντεχα που σε «σταυρώνουν» αλλά και τη φθορά από το χρόνο και τις ανάγκες. 

Ποίηση, που με την πρώτη ματιά δείχνει απαισιόδοξη, προδίδει μία παραίτηση, μία μνήμη ενοχική όχι για όσα έκανες αλλά για όσα σου έτυχαν και σε κομματιάζουν σωματικά, ψυχικά, κοινωνικά. Ποίηση μοναξιάς, ενός ανθρώπου που παλεύει με τα αδιέξοδά που του έστησαν, μία χαρά που ολοένα απομακρύνεται. Ένας εσωτερικός λυγμός διατρέχει ολόκληρη τη συλλογή.

 Ποίηση, που βυθίζεται στην αυτοσυνείδηση, προσπαθώντας μάταια -έτσι φαίνεται- να καταλάβει τις πληγές, ένας ακατάπαυστος παιδεμός του ανθρώπου.

Ποίηση, που σχεδόν όλα βυθίζονται στην ουτοπία, στην ψευδαίσθηση. Μία ελιά που κλαίει, γιατί δε μπορεί να φτάσει στον ουρανό, εκεί που της ταιριάζει. Η μοίρα της, το πεπρωμένο της ελιάς ίδιο με του ανθρώπου.

Έτσι φαίνεται η προδιάθεση του ποιητικού υποκειμένου. Όμως, διάχυτη είναι η ελπίδα, το όνειρο, η διάθεση να μάθει από τα λάθη της και να αγωνιστεί, να βγει από το σκοτάδι στο φως. Στο κάτω-κάτω η ίδια η ζωή είναι από μόνη της ένα υπέρτατο δώρο. Μια λαμπάδα, μια εκκλησιά, μια ελπίδα, ένα όνειρο και κυρίως η αέναη πάλη σε  αναπτερώνουν, αρκεί να μην τα ρίχνεις στους θεούς, γιατί και δική σου είναι η ευθύνη, Θα φανεί μια ηλιαχτίδα. Βαθιά και ουσιαστικά θρησκευόμενη έχει το δικό της Θεό και την Παναγιά, που δεν εκδικείται για τις αδικίες τού κοσμάκη αλλά συγχωρεί, γιατί και η ίδια ένιωσε στα κατάβαθα της τον πόνο, την πίκρα, την αδικία.

 Ένα μεγάλο μέρος της συλλογής είναι αφιερωμένο στην ερωτική ποίηση. Και εδώ βρισκόμαστε μπροστά σε ματαιωμένες, απραγματοποίητες ελπίδες. Σε ανεκπλήρωτους έρωτες, που συγκλονίζουν σύγκορμα την ύπαρξή της, τη σάρκα, την ψυχή, το μυαλό. Ποιήματα στα οποία ξεχειλίζει το πάθος, η ένταση, ο ομολογημένος πόθος που δεν κρύβεται ούτε υπονοείται. Κυριαρχεί αλλού η ηρεμία, η γλυκιά προσμονή, ένας ανάλαφρος ερωτισμός και αλλού η ΄΄ανεμόεσσα΄΄ παραζάλη, η αχόρταγη υποταγή στον ερωτικό πόθο Το νόημα της ύπαρξής μας:: ΄΄για να περάσεις στην αιωνιότητα, πρέπει να ακολουθήσεις το δρόμο της καρδιάς".

Ο λόγος της γίνεται βαθιά ανθρώπινος, καταγγελτικός. Ο στίχος, ,καλά δουλεμένος,, δείχνει υψηλή τεχνική κατάρτιση, και με. πλούσιες λεκτικές και εκφραστικές επιλογές. Κάθε ποίημα τεχνικά, εκφραστικά, αισθητικά  έχει τη δική του δυναμική αισθητική παρουσία και ταυτότητα. Παντού επικρατεί ο ρυθμός,. Ακόμα και εκεί που μονολογεί, σαν σε προφορικό λόγο. Εκεί, όμως, που προκαλεί μεγάλη αίσθηση είναι η γλωσσομάθειά της και η γλωσσοπλαστική της ικανότητα και ευχέρεια Πλάθει σύνθετες, πολυσύλλαβες λέξεις όχι για να εκβιάσει κάποιο δικό της χώρο αλλά γιατί είναι δικό της ,ξεχωριστό προνόμιο, δύναμη και ανάγκη. Έτσι, ελέγχει τον λόγο και καθορίζει κάθε φορά τον ρόλο του. Φαίνεται να μην φοβάται το ρίσκο και καλά κάνει..

 Η αγάπη της για τις παραδοσιακές αξίες, το νησί αλλά και οι επιρροές της αναμφίβολα από την παραδοσιακή ποίηση είναι αισθητές. Της ευχόμαστε ολόψυχα καλή συνέχεια. Είμαστε βέβαιοι για αυτό.

Ιγνάτης Ψάνης, Φιλόλογος, μέλος της συντακτικής ομάδας  «ΠΟΛΙΧΝΙΑΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ»                

 

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ
Tο stonisi.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΒΙΒΛΙΟ

«Κληρονομιά ανοιχτή σε όλους» από το Μουσείο Ελαιουργίας στην Αγία Παρασκευή

Διήμερο δράσεων στο οποίο περιλαμβάνεται η παρουσίαση του βιβλίου «Οι πετράδες της Λέσβου. Κοινωνικά δίκτυα, τεχνικές και τοπική ιστορία (1850-1950)» του δρ Χρήστου Ν. Χατζηλία
ΘΕΑΤΡΟ

Στη Νάξο η φετινή συνάντηση των θιάσων του Αιγαίου

Η 32η Συνάντηση Ερασιτεχνικών Θιάσων Αιγαίου φιλοξενεί 20 θεατρικές ομάδες
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

Με 40 ταινίες το 9ο Φεστιβάλ Aegean Docs

Από 1 έως 6 Οκτωβρίου
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Ζωγραφική στην «Πολιάνα»

Από τον Οκτώβρη ξεκινά το Εργαστήρι Ζωγραφικής
ΜΟΥΣΙΚΗ

Επιστρέφει η Παιδική Χορωδία Animato

Με αφιέρωμα στο Μίκη Θεοδωράκη η επαναλειτουργία της χορωδίας από το Σάββατο 18 Σεπτεμβρίου
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ

Τριήμερο Φεστιβάλ Γαλλικού Κινηματογράφου στη Λέσβο

Δείτε το πρόγραμμα των προβολών
ΒΙΒΛΙΟ

Λίγο πριν ανοίξουν τα σχολεία!

Βιβλιοπαρουσιάσεις από την ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΔΑΦΙΩΤΗ*
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

«Όλα μπορούν να συνυπάρχουν αρμονικά. Αρκεί να σέβεται ο ένας τις επιλογές του άλλου»

Η μουσικός, ερμηνεύτρια, Ηρώ ανοίγει σήμερα την πρεμιέρα του Φεστιβάλ Γυναικών Ερεσού
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΘΕΑΤΡΟ

Στη Νάξο η 32η Συνάντηση Ερασιτεχνικών Θιάσων Αιγαίου

Από τις 16 έως τις 26 Σεπτεμβρίου. Από τη Λέσβο συμμετέχουν οι θεατρικές ομάδες «Άστεγοι», «Πασπαρτού» και ΕΘΟ Καλλονής
ΔΡΑΣΕΙΣ

Ανοίγει το κάστρο της Μήθυμνας

Θα λειτουργεί καθημερινά εκτός Τρίτης και αργιών από τις 8:30 έως τις 3:30 το μεσημέρι
ΒΙΒΛΙΟ

«Μια γυναίκα απολογείται», Παρουσίαση του βιβλίου της Μαρίας Λούκα στο «Πανελλήνιον»

Νουβέλα εμπνευσμένη από αληθινές ιστορίες κακοποιημένων γυναικών
ΒΙΒΛΙΟ

Διευρυμένο ωράριο στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης

Από τη Δευτέρα 20 Σεπτεμβρίου